Nghệ thuật trào phúng ở Việt Nam không chỉ là tiếng cười giải trí. Nó là vũ khí mềm mại nhưng sắc bénệthuậttràophúnglàgìởViệhủ tiếu được yêu thích, phản ánh những góc khuất xã hội qua các tác phẩm văn học, sân khấu và cả những câu chuyện dân gian. Từ những vở chèo, tuồng cổ đến thơ ca hiện đại, trào phúng thấm đẫm tinh thần Việt。vừa hài hước vừa thâm thúy, vừa châm biếm vừa cảm thông.Nhìn vào kho tàng văn học dân gian, ta thấy nghệ thuật trào phúng là gì ở Việt Nam hiện lên rõ nét qua nhân vật Trạng Quỳnh. Ông là biểu tượng của trí tuệ dân gian, dùng lời nói và hành động để chế giễu thói hư tật xấu của quan lại, vua chúa. Những giai thoại về Trạng Quỳnh không chỉ gây cười mà còn đả kích sâu cay chế độ phong kiến. Ví dụ。chuyện Trạng dâng vua món “mầm đá” – một món ăn không tồn tại – để châm biếm sự xa hoa, lãng phí của triều đình. Tiếng cười ở đây là sự phản kháng tinh tế, là cách người dân thể hiện tiếng nói của mình mà không cần đối đầu trực diện.
Trong văn học hiện đại, nghệ thuật trào phúng là gì ở Việt Nam được thể hiện qua các tác phẩm của Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Tú Mỡ. Vũ Trọng Phụng với “Số đỏ” đã dựng lên bức tranh xã hội thành thị những năm 1930 đầy rối ren, nơi những kẻ giả danh trí thức。những “cụ cố” tai to mặt lớn được tung hô. Ông dùng cái cười để lột trần sự giả dối, lố bịch của tầng lớp thượng lưu. Nguyễn Công Hoan lại chọn lối trào phúng nhẹ nhàng hơn, nhưng thấm thía, qua những truyện ngắn về người nông dân bị áp bức. Còn Tú Mỡ, với thơ trào phúng, đã châm biếm những thói hư tật xấu của con người một cách duyên dáng, khiến người đọc vừa cười vừa ngẫm.Nghệ thuật trào phúng còn hiện diện trên sân khấu kịch nói và chèo. Các vở chèo như “Quan Âm Thị Kính” không hẳn là trào phúng, nhưng những vai hề chèo lại mang đậm tính trào phúng, dùng lời nói và điệu bộ để mỉa mai những bất công trong xã hội. Kịch nói hiện đại cũng có những tác phẩm trào phúng như “Tôi và chúng ta” của Lưu Quang Vũ, nơi tiếng cười đan xen với nỗi đau về sự tha hóa của con người trong cơ chế bao cấp. Sân khấu trào phúng không chỉ giải trí mà còn là diễn đàn để người dân bày tỏ quan điểm về thời cuộc.Ngày nay, nghệ thuật trào phúng là gì ở Việt Nam có thể thấy qua các tiểu phẩm hài, chương trình truyền hình và cả mạng xã hội. Những tiểu phẩm của “Gặp nhau cuối năm” (Táo Quân) đã trở thành món ăn tinh thần mỗi dịp Tết。dùng tiếng cười để phê phán thói quan liêu, tham nhũng. Trên mạng xã hội, các video hài, tranh biếm họa cũng là một dạng trào phúng mới, nhanh nhạy và lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, trào phúng hiện đại cũng đối mặt với thách thức: làm sao để tiếng cười vẫn sắc bén mà không bị hiểu lầm, vẫn hài hước mà không phản cảm. Điều đó đòi hỏi người nghệ sĩ không chỉ có tài mà còn có tâm và hiểu biết sâu sắc về xã hội.







