Những chiếc lá vàng đầu tiên rơi xuống khoảng sân gạch đỏ trước hiên nhà bà Tư ở ngoại ô Hà Nội từ giữa tháng Chín. Không ai quét vội. Bà bảo để nguyên cho đất ẩmùalárụngtrongvườnKhikýứcvàsựsốngcùngrơcách làm cá bớp， cho lũ sâu bọ có chỗ trú， và cho mùa lá rụng trong vườn được sống trọn vẹn cái nhịp rơi chậm rãi của nó. Tôi đứng nhìn những chiếc lá bàng phượng lìa cành， xoay vài vòng trong gió rồi đáp xuống mặt ao phủ bèo tây。lòng bỗng dưng nhớ da diết một mùa lá rụng khác của hơn hai mươi năm về trước.Mùa lá rụng trong vườn không chỉ là chuyện của cây cối. Nó là câu chuyện của những đứa trẻ trèo lên gốc ổi già để rung cành cho lá rơi lả tả， rồi thi nhau nhặt những chiếc lá đẹp nhất ép vào cuốn vở ô ly. Chị em tôi ngày ấy thường nhặt lá bàng khô， tước bỏ phần thịt lá， giữ lại bộ xương mỏng manh hình chiếc quạt rồi tô màu nước lên đó. Những “tác phẩm” ấy treo đầy cửa sổ， phơi qua mấy nắng thu là khô giòn， giữ được đến tận mùa xuân năm sau. Mùa lá rụng trong vườn khi ấy là một trò chơi。một mùa để sáng tạo mà không cần đến bất kỳ món đồ chơi đắt tiền nào.
Nhưng mùa lá rụng trong vườn cũng mang theo nỗi buồn của người lớn. Ông tôi năm nào cũng dành một buổi chiều cuối tháng Mười để cào lá thành từng đống lớn， đốt lấy tro rồi rắc quanh gốc cây. Khói lá rụng cay xè mắt， quyện với mùi ẩm mốc của đất sau mưa， tạo thành một thứ mùi rất riêng mà đến bây giờ tôi vẫn có thể hình dung rõ mồn một. Ông bảo: “Lá rụng về cội， người già rồi cũng phải biết chỗ mà về” Câu nói ấy theo tôi suốt những năm tháng xa quê. Mỗi lần nhìn lá rụng。tôi lại thấy mình đang đứng giữa khu vườn cũ， nghe tiếng ông ho khẽ sau làn khói mỏng.Điều ít ai để ý là mùa lá rụng trong vườn còn là mùa của những sinh linh bé nhỏ. Dưới lớp lá mục， giun đất chậm rãi bò， kiến tha mảnh lá khô về tổ， và những chú sóc nâu tranh nhau nhặt quả thông rụng. Tôi từng ngồi hàng giờ bên đống lá ổi khô để xem một con bọ ngựa màu xanh lẫn trong đám lá vàng。kiên nhẫn chờ đợi con mồi. Cả khu vườn như thu nhỏ lại trong một nhịp sống chậm hơn， nơi sự sống và cái chết đan xen một cách tự nhiên đến lạ. Mùa lá rụng trong vườn vì thế không chỉ là mùa tàn phai， mà còn là mùa ủ mầm cho những mùa sau.Giờ đây， nhiều khu vườn ở phố đã được lát gạch hoặc đổ bê tông. Lá rụng được quét dọn sạch sẽ mỗi sáng bởi những chiếc máy thổi lá ồn ào. Mùa lá rụng trong vườn trở thành một thứ gì đó xa xỉ， chỉ còn trong ký ức của những người đã từng sống chậm. Tôi không phản đối sự tiện nghi。nhưng đôi khi tự hỏi: liệu lũ trẻ bây giờ có còn cơ hội nhặt một chiếc lá bàng khô， ép vào trang vở và mang theo suốt cả tuổi thơ?Mùa lá rụng trong vườn， nếu không được sống cùng， sẽ mãi chỉ là một cụm từ đẹp trong sách vở mà thôi.
