Kho tàng văn học dân gian Việt Nam không nằm yên trong sách vở. Nó vẫn đang thởănhọcdângianViệtNamMạchnguồnbềnbỉgiữađờisốngđươngđạchia sẻ về chuyển đổi nghề nghiệp， đang chảy qua từng câu chuyện bà kể cho cháu nghe mỗi tối， qua những làn điệu quan họ vang lên giữa hội Lim， qua tiếng ru con của mẹ bên nôi. Tôi từng chứng kiến một cụ bà ở làng Đồng Kỵ， Bắc Ninh， kể chuyện Thạch Sanh cho lũ trẻ bằng giọng đầy hào hứng， thay đổi ngữ điệu theo từng nhân vật. Bọn trẻ ngồi im phăng phắc， mắt sáng lên. Văn học dân gian Việt Nam ở Việt Nam không phải là di sản đóng băng。mà là một dòng chảy sống động， liên tục tái sinh qua từng thế hệ.
Điều làm nên sức sống ấy chính là tính truyền miệng và biến đổi không ngừng. Mỗi lần kể lại， một câu chuyện cổ tích như Tấm Cám lại được thêm thắt vài chi tiết mới， phù hợp với người nghe. Ở Nam Định， tôi bắt gặp một phiên bản Chử Đồng Tử khác hẳn bản in trong sách giáo khoa – người kể chuyện đã lồng thêm những bài học về ứng xử với nước， với sông Hồng. Chính sự linh hoạt này khiến văn học dân gian Việt Nam ở Việt Nam luôn tươi mới。không bị rập khuôn. Các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian ghi nhận hàng trăm dị bản của cùng một truyện cổ tích， mỗi dị bản mang dấu ấn địa phương rõ rệt.Nhưng không phải mọi thứ đều màu hồng. Tôi có lần dự một buổi nói chuyện về ca dao ở trường đại học， và nhận ra sinh viên thuộc rất ít câu ca dao ngoài chương trình học. Một bạn nữ thú nhận: “Em chỉ biết vài câu về tình yêu， còn ca dao về lao động sản xuất thì gần như không” Thực tế này đáng suy nghĩ. Văn học dân gian Việt Nam ở Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ mai một khi nhịp sống hiện đại cuốn người trẻ vào mạng xã hội và phim ảnh. Tuy vậy。tôi vẫn thấy những dấu hiệu tích cực: các câu lạc bộ hát then， hát xoan ở Phú Thọ vẫn duy trì sinh hoạt đều đặn， thu hút cả bạn trẻ tham gia.Có một điểm đáng chú ý là văn học dân gian Việt Nam ở Việt Nam đang được làm mới qua các phương tiện truyền thông hiện đại. Những video kể chuyện cổ tích bằng hình thức hoạt hình ngắn trên YouTube đạt hàng triệu lượt xem. Các nhà làm phim chuyển thể truyện cổ tích thành phim điện ảnh， dù chất lượng có phim chưa thực sự thuyết phục. Tôi nhớ một lần xem vở kịch “Sự tích trầu cau” do sinh viên trường Sân khấu Điện ảnh dàn dựng， họ đưa vào những yếu tố hài hước hiện đại。khán giả trẻ cười nghiêng ngả. Rõ ràng， sức sống của văn học dân gian không nằm ở việc bảo tồn nguyên vẹn， mà ở khả năng thích nghi.Điều tôi luôn tin là văn học dân gian Việt Nam ở Việt Nam sẽ tiếp tục tồn tại， nhưng có lẽ không phải trong hình thức cũ. Nó sẽ sống trong những câu chuyện kể miệng ở các buổi trà đá vỉa hè， trong lời ru của những bà mẹ trẻ vẫn học thuộc ca dao từ mạng。
trong các dự án sân khấu hóa của sinh viên. Cái gốc rễ văn hóa ấy vẫn nuôi dưỡng tâm hồn người Việt， dù cành lá có thay đổi hình dáng. Và đôi khi， chỉ cần một câu tục ngữ được buột miệng đúng lúc， ta nhận ra mạch nguồn ấy chưa bao giờ cạn.
