rên sân khấu chèo cổ làng NguyễnệthuậttràophúngnổitiếngKhitiếngcườithànhvũkhísắcbékhổ qua hôm nay， tiếng cười rộ lên khi nhân vật lý trưởng bước ra với bộ râu giả lệch lạc。tay phe phẩy chiếc quạt mo cau. Khán giả vỗ tay không phải vì diễn xuất vụng về， mà bởi họ vừa nhận ra chính mình trong đó – những con người nhỏ bé từng phải cúi đầu trước những kẻ quyền thế rỗng tuếch. Nghệ thuật trào phúng nổi tiếng ở Việt Nam không nằm ở những lời châm biếm cay độc， mà ở khả năng biến nỗi đau thành tiếng cười， biến sự thật trần trụi thành những màn trình diễn khiến người xem vừa cười vừa rơi nước mắt.
Từ những vở tuồng như Nghêu， Sò， Ốc， Hến đến các tiểu phẩm hài hiện đại， nghệ thuật trào phúng nổi tiếng luôn bám rễ vào đời sống thường nhật. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Văn Hòa ở Hà Nội kể lại: “Tôi từng xem một vở chèo mà nhân vật quan huyện mặc áo rách。đội mũ cánh chuồn bằng giấy. Ông ta nói những câu vô nghĩa nhưng lại được tung hô. Cả khán phòng cười nghiêng ngả， nhưng sau đó là im lặng. Người ta nhận ra tiếng cười ấy chính là tiếng khóc bị nén lại” Đó là cách trào phúng hoạt động – không phán xét， không hô khẩu hiệu， chỉ phơi bày sự lố bịch để người xem tự rút ra bài học.Sự tinh tế của nghệ thuật trào phúng nổi tiếng còn nằm ở chỗ nó không bao giờ lặp lại một khuôn mẫu. Mỗi thời kỳ。người nghệ sĩ lại tìm ra một góc nhìn mới. Thập niên 1980， danh hài Xuân Hinh gây sốt với lối diễn mộc mạc， giọng Bắc Ninh đặc sệt， châm biếm thói ham danh hão của một bộ phận cán bộ. Ba mươi năm sau， các nhóm hài trẻ như “Xóm Hài” lại chọn cách đưa trào phúng lên mạng xã hội， dùng ngôn ngữ Gen Z để nói về áp lực đồng tiền， sự giả tạo trên mạng ảo. Có người bảo hài hiện đại nhạt hơn， nhưng thử hỏi: nếu không có những tiếng cười ấy， liệu có ai dám nói thẳng về những bất cập trong đời sống?Tôi vẫn nhớ một đêm diễn ở quán cà phê nhỏ trên phố Đinh Liệt. Một nghệ sĩ trẻ hóa thân thành anh shipper giao hàng， vừa chạy xe vừa hát: “Đơn hàng nào cũng gấp。nhưng đời tôi thì không gấp được” Khán giả cười， nhưng rồi nhiều người lặng đi. Nghệ thuật trào phúng nổi tiếng không cần phải lớn lao， hoành tráng. Nó có thể chỉ là một câu nói， một ánh mắt， một tình huống dở khóc dở cười – miễn là nó chạm được vào nỗi đau chung của cộng đồng. Và khi tiếng cười vang lên， đó cũng là lúc người ta bắt đầu dám đối diện với sự thật.Có lần tôi hỏi một nghệ sĩ lão thành rằng: “Trào phúng có làm người ta mất niềm tin vào cuộc sống không” Ông cười， bảo: “Ngược lại mới đúng. Khi bạn cười được vào mặt cái xấu， nghĩa là bạn đã vượt qua nó. Trào phúng là liều thuốc đắng nhưng lại giúp người ta sống thật hơn” Nghệ thuật trào phúng nổi tiếng vì thế không chỉ là một thể loại biểu diễn. Nó là tấm gương soi chiếu xã hội。
là tiếng nói của những người không có tiếng nói， và đôi khi， là cách để một dân tộc tự nhìn lại mình mà không cần bất kỳ lời giáo huấn nào.
