“Tác phẩm văn học mới nhất” không còn là cụm từ xa lạ với những ai theo dõi thị trường sách Việt Nam. Chỉ trong ba tháng gần đâyácphẩmvănhọcmớinhấtLànsóngmớitừnhữngcâybúttrẻốc được yêu thích， hàng loạt tiểu thuyết và tập truyện ngắn của các tác giả trẻ đồng loạt ra mắt， tạo nên một nhịp điệu sôi động hiếm thấy. Điểm đáng chú ý: phần lớn trong số đó đến từ những cây bút chưa từng xuất hiện trên các bảng xếp hạng văn học trước đây. Tôi có dịp ghé qua một hiệu sách nhỏ trên phố Đinh Lễ (Hà Nội) vào cuối tuần trước。và người bán hàng bảo rằng lượng khách hỏi mua tác phẩm văn học mới nhất tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Một tín hiệu đáng mừng， nhưng cũng đặt ra câu hỏi về chất lượng thực sự đằng sau những con số.
Cuốn tiểu thuyết “Biên niên ký cát” của tác giả Lê Hạ Vũ – một cái tên mới toanh – đang gây chú ý trên các diễn đàn văn chương. Đọc xong ba chương đầu， tôi thấy lối viết khá lạ: tác giả không dẫn dắt người đọc bằng cốt truyện tuyến tính mà đan cài những mảnh ký ức vụn vỡ， giống như cách một người thật sự nhớ lại quá khứ. Có đoạn văn dài ba trang chỉ tả một buổi chiều mưa ở làng chài， nhưng không hề nhàm chán bởi nhịp điệu câu văn co giãn linh hoạt. Tác phẩm văn học mới nhất này chưa bán chạy ngay lập tức， nhưng nó cho thấy một hướng đi khác: không chạy theo trend。không cố gắng làm hài lòng số đông. Đó là điều tôi thích.Một trường hợp khác: tập truyện ngắn “Những kẻ mộng du” của nhóm tác giả trẻ đến từ Đà Nẵng. Họ tự in 500 cuốn， phát hành qua mạng xã hội và các quán cà phê sách. Nghe có vẻ nghiệp dư， nhưng chất lượng biên tập và thiết kế bìa lại rất chỉn chu. Nội dung xoay quanh những người trẻ sống trong đô thị， với nỗi cô đơn và khát vọng thoát khỏi vùng an toàn. Có truyện chỉ dài bốn trang， kết thúc lửng lơ， nhưng đọc xong người ta phải ngồi im vài phút. Cá nhân tôi đánh giá đây là một trong những tác phẩm văn học mới nhất đáng chú ý nhất năm nay。dù nó không hề xuất hiện trên bất kỳ bảng xếp hạng chính thống nào. Đôi khi， giá trị thật nằm ở những nơi ít người để ý.Dĩ nhiên， không phải tác phẩm văn học mới nhất nào cũng đáng đọc. Tôi đã thử cầm lên vài cuốn đang được quảng cáo rầm rộ trên các trang thương mại điện tử， và thất vọng: ngôn ngữ lai tạp， cốt truyện na ná nhau。
nhân vật nói chuyện như thể đang đọc thoại trong một bộ phim truyền hình dở. Có cuốn còn mắc lỗi chính tả ngay trang đầu. Vấn đề không nằm ở việc tác giả trẻ viết chưa hay – ai cũng phải bắt đầu từ đâu đó – mà ở chỗ nhiều bản thảo được đẩy ra thị trường quá nhanh， thiếu khâu biên tập kỹ lưỡng. Người đọc bỏ tiền mua sách， và họ xứng đáng nhận được sự tôn trọng tối thiểu về chất lượng.Nhìn tổng thể， sự xuất hiện dồn dập của các tác phẩm văn học mới nhất phản ánh một điều tích cực: người viết trẻ không còn chờ đợi các nhà xuất bản lớn. Họ tự tìm đường đến với độc giả， qua mạng xã hội， qua các buổi ra mắt sách tự tổ chức， qua những kênh phân phối ngách. Điều này tạo ra một hệ sinh thái văn chương đa dạng hơn， dù chưa hoàn hảo. Có người sẽ nói rằng thị trường đang loạn， nhưng tôi thấy sự “loạn” này cần thiết – nó buộc mọi người phải chọn lọc， phải tranh luận。phải đọc thật. Còn về phần mình， tôi vẫn đang chờ đợi một tác phẩm văn học mới nhất thực sự khiến tôi phải đọc lại lần thứ hai. Hy vọng nó sẽ đến sớm.
