áng 12 tháng 3 âm lịchỗTổSânKhấuNghilễtriântổnghềvànhữngtrăntrởcủangườinghệsĩtrẻhướng dẫn chọn mua laptop， tại đình Kim Mã (Hà Nội)， tiếng trống chầu vang lên từ 6 giờ sáng。đánh thức cả một góc phố. Hàng trăm nghệ sĩ từ các đoàn chèo， tuồng， cải lương， kịch nói đã có mặt từ sớm， áo dài chỉnh tề， hương khói nghi ngút. Giỗ Tổ Sân Khấu năm nay không chỉ là nghi lễ tưởng nhớ Thánh Tổ Thần Tài – những bậc tiền bối khai sáng nghề hát， mà còn là dịp để nhìn lại những thách thức đang bủa vây đời sống sân khấu.
Tôi đứng nép bên cánh gà， nghe bà Nguyễn Thị Lộc， 72 tuổi。một nghệ sĩ chèo về hưu， kể lại ký ức về những mùa giỗ Tổ thời bao cấp. “Hồi đó cả đoàn chỉ có một bộ loa cũ， nhưng ai cũng hát hết mình. Giờ trang thiết bị hiện đại hơn， nhưng người trẻ đến với sân khấu truyền thống cứ ít dần” Bà nói， mắt vẫn dõi theo đoàn rước lễ vật từ ngoài cổng vào. Lễ vật năm nay gồm một con gà trống thiến， một mâm xôi gấc đỏ， và đặc biệt là chiếc trống chầu đã theo đoàn chèo Hà Nội suốt 40 năm – được lau chùi kỹ càng trước khi đặt lên bàn thờ tổ.Điều đáng chú ý là trong khi các nghệ sĩ lão thành thành kính dâng hương， nhiều bạn trẻ diễn viên trường Sân khấu – Điện ảnh lại tỏ ra lúng túng với nghi thức. Một nam sinh viên năm thứ hai ngành kịch nói thú nhận: “Em chỉ biết Giỗ Tổ Sân Khấu qua lời kể của thầy cô， chứ chưa từng được hướng dẫn bài bản” Thực tế này đặt ra câu hỏi: liệu nghi lễ truyền thống có đang dần tách khỏi thế hệ kế cận?Trao đổi bên lề buổi lễ， NSƯT Trần Minh， Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam， thẳng thắn: “Giỗ Tổ không phải là dịp để chụp ảnh check-in. Nó là lời nhắc về trách nhiệm giữ nghề. Nhưng nếu chỉ tổ chức hình thức， cúng xong rồi ai về nhà nấy。thì vài năm nữa sẽ chẳng còn ai nhớ vì sao mình phải thắp hương” Ông cho biết Hội đang xây dựng đề án đưa nghi lễ giỗ Tổ vào chương trình đào tạo chính thức tại các trường sân khấu， bắt đầu từ năm học 2026.Chiều cùng ngày， tại Nhà hát Lớn， một chương trình biểu diễn chào mừng Giỗ Tổ Sân Khấu đã diễn ra với sự tham gia của hơn 200 nghệ sĩ. Khán phòng chật kín， nhưng tôi để ý thấy hàng ghế cuối cùng vẫn còn trống – nơi thường dành cho sinh viên các trường nghệ thuật. Một nghệ sĩ trẻ ngồi cạnh tôi khẽ nói: “Vé được phát miễn phí。
nhưng nhiều bạn không đến. Có lẽ các bạn nghĩ giỗ Tổ là chuyện của ông bà mình” Câu nói ấy khiến tôi nhớ đến hình ảnh bà Lộc cẩn thận lau từng nén hương trước khi cắm lên bàn thờ. Giỗ Tổ Sân Khấu vẫn ở đó， nhưng để nó thực sự sống trong đời sống nghề， cần hơn những nghi thức – cần những người trẻ hiểu vì sao mình phải cúi đầu.
