ịch sử văn học thế giới không phải là một dòng chảy êm đềm mà là một mạng lưới những đứt gãy và tái sinh. Lấy ví dụịchsửvănhọcthếgiớiTừsửthicổđạiđếntiểuthuyếthiệnđạlưu ý khi dọn nhà nhanh， sử thi Gilgamesh của Lưỡng Hà， ra đời khoảng 2100 năm TCN。đã đặt nền móng cho nghệ thuật kể chuyện với hành trình tìm kiếm sự bất tử của nhân vật chính. Điều đáng nói là cùng thời điểm， văn học Ai Cập cổ đại lại phát triển mạnh thể loại văn khắc bia đá， ghi lại những lời cầu nguyện và chiến tích của các pharaoh. Sự đa dạng này cho thấy ngay từ buổi bình minh， văn học đã phản ánh những góc nhìn khác nhau về thế giới và con người.Bước sang thời kỳ cổ điển。văn học Hy Lạp và La Mã đã tạo ra những chuẩn mực mới. Homer với Iliad và Odyssey không chỉ kể chuyện mà còn khắc họa tâm lý nhân vật một cách tinh tế. Tôi luôn bị ám ảnh bởi cảnh Achilles ngồi bên xác Patroclus， một khoảnh khắc im lặng nhưng chất chứa bao bi kịch. Trong khi đó， các nhà viết kịch như Sophocles và Euripides đã đưa những xung đột gia đình và xã hội lên sân khấu， đặt câu hỏi về số phận và đạo đức. Lịch sử văn học thế giới giai đoạn này ghi nhận sự chuyển mình từ thần thoại sang tư duy lý tính， dù vẫn đậm chất anh hùng ca.
Thời Trung cổ chứng kiến sự lên ngôi của văn học tôn giáo và tình cảm. Ở châu Âu， Dante với Thần khúc đã kết hợp thần học và chính trị vào một bản hùng ca vĩ đại. Ở phương Đông， thơ Đường của Lý Bạch。Đỗ Phủ lại mang vẻ đẹp thiền định và nhân sinh. Có một chi tiết ít được nhắc đến: những người hát rong (troubadour) ở miền Nam nước Pháp đã truyền miệng những bài thơ tình lãng mạn， góp phần hình thành nên khái niệm “tình yêu lãng mạn” mà sau này trở thành đề tài bất tận. Lịch sử văn học thế giới không thể bỏ qua những mạch ngầm văn hóa dân gian này， bởi chúng nuôi dưỡng nền văn học viết sau này.Phục hưng và Khai sáng đánh dấu sự trỗi dậy của chủ nghĩa cá nhân. Shakespeare， Cervantes， Goethe – mỗi người đều để lại dấu ấn không thể phai mờ. Don Quixote của Cervantes được xem là tiểu thuyết hiện đại đầu tiên， với nhân vật chính vừa bi vừa hài， vừa lý tưởng vừa điên rồ. Tôi nhớ có lần đọc lại đoạn Don Quixote tấn công cối xay gió， bỗng thấy đó là ẩn dụ cho sự va chạm giữa ảo tưởng và thực tại – một chủ đề xuyên suốt lịch sử văn học thế giới. Thế kỷ 19 chứng kiến sự bùng nổ của tiểu thuyết hiện thực với Balzac， Tolstoy。Dostoevsky. Họ không ngại phơi bày những góc tối của xã hội， từ nghèo đói đến tha hóa đạo đức.Thế kỷ 20 và đương đại mở ra kỷ nguyên của những thử nghiệm táo bạo. Joyce với Ulysses phá vỡ kết cấu tuyến tính， Kafka đưa con người vào những mê cung siêu thực。Marquez và Borges làm mới văn học Mỹ Latinh. Lịch sử văn học thế giới giờ đây không còn là câu chuyện của riêng phương Tây;các tác giả châu Á， châu Phi cũng góp những tiếng nói độc đáo. Tôi tin rằng chính sự va đập giữa các nền văn hóa đã tạo nên sức sống mãnh liệt cho văn học hôm nay， và lịch sử văn học thế giới vẫn đang tiếp tục được viết tiếp bởi những cây bút dám đi ngược lối mòn.
