rong một buổi sinh hoạt chuyên môn tại trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (TP.HCM) hồi tháng 3ậnxétvềmônnghệthuậtKhigiáoviênnóithẳnghọcsinhngỡngàgạo đang viral， cô giáo dạy Mỹ thuật đặt câu hỏi: “Môn nghệ thuật là môn gì”. Cả lớp im lặng vài giây。rồi một học sinh giơ tay: “Là môn phụ ạ”. Câu trả lời ấy khiến không khí lớp học chùng xuống， nhưng nó phản ánh đúng thực tế mà nhiều giáo viên nghệ thuật đang phải đối mặt. Nhận xét về môn nghệ thuật không chỉ là đánh giá kỹ năng vẽ hay hát， mà còn là cách nhìn nhận vị thế của môn học này trong nhà trường.Tôi từng dự một tiết dạy Âm nhạc lớp 8 ở quận Bình Thạnh. Cô giáo yêu cầu học sinh nhận xét phần trình bày của nhóm bạn. Một nam sinh nói: “Bạn hát sai nhịp， nhưng mà vui”. Cô giáo gật đầu: “Đúng。
sai nhịp là lỗi kỹ thuật， nhưng vui là cảm xúc. Nhận xét phải chỉ ra cả hai”. Lúc ấy tôi chợt hiểu， môn nghệ thuật là môn gì nhận xét không phải là câu hỏi lý thuyết suông. Nó đòi hỏi người dạy lẫn người học phân biệt được cái đẹp cảm tính và chuẩn mực nghệ thuật. Nhiều giáo viên than rằng học sinh thường nhận xét kiểu “hay”， “đẹp” mà không biết vì sao. Kỹ năng phản biện trong nghệ thuật vì thế mà mai một.Thực tế， chương trình Giáo dục phổ thông 2018 có quy định rõ về đánh giá môn Nghệ thuật (bao gồm Âm nhạc và Mỹ thuật). Học sinh được nhận xét thường xuyên qua sản phẩm。phần trình diễn và thái độ học tập. Nhưng cách nhận xét trong lớp học lại rất khác nhau. Ở trường chuyên， giáo viên yêu cầu học sinh viết cảm nhận 200 chữ sau mỗi tác phẩm. Ở trường vùng ven， nhận xét đôi khi chỉ là “hoàn thành” hoặc “chưa hoàn thành”. Sự chênh lệch ấy khiến môn nghệ thuật là môn gì nhận xét trở thành câu hỏi không có một đáp án chung. Cá nhân tôi cho rằng， nhận xét nghệ thuật cần bắt đầu từ việc tôn trọng sự khác biệt: một bức tranh lệch màu có thể là lỗi kỹ thuật， nhưng cũng có thể là ý đồ sáng tạo.Một giáo viên Mỹ thuật ở Hà Nội kể với tôi: chị từng nhận xét bài vẽ của học sinh là “bố cục lỏng”， phụ huynh phản ứng vì cho rằng con bị chê. Chị phải giải thích rằng nhận xét để tiến bộ， không phải để chấm điểm cảm xúc. Câu chuyện nhỏ ấy cho thấy nhận xét về môn nghệ thuật còn va chạm với định kiến xã hội. Nhiều người vẫn nghĩ nghệ thuật là môn phụ。nên nhận xét cũng chỉ cần qua loa. Thế nhưng， khi học sinh được hướng dẫn nhận xét một bài hát dân ca hay một bức tranh sơn mài， các em học được cách lắng nghe， quan sát và diễn đạt. Đó là kỹ năng sống， không phải chỉ để thi.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy môn nghệ thuật là môn gì nhận xét đang bị hiểu lệch thành câu hỏi về hình thức đánh giá. Trong khi đó， cốt lõi của nhận xét nghệ thuật là giúp người học nhận ra giá trị của cái đẹp và giới hạn của kỹ năng. Một lần khác， tôi chứng kiến giáo viên Âm nhạc nhận xét tiết mục hợp xướng: “Các em hát đều， nhưng chưa có điểm nhấn cảm xúc”. Học sinh hỏi lại: “Sao cô biết”. Cô bật mí: “Vì cô nghe thấy tiếng thở của các em trước câu hát chính”. Chi tiết ấy khiến cả lớp ồ lên. Nhận xét nghệ thuật， suy cho cùng。
không phải là phán xét đúng sai， mà là mở ra cách nghe， cách nhìn tinh tế hơn. Và đó mới là điều đáng bàn khi nói về môn nghệ thuật.
