Nghệ nhân Hà Thị CầuệnhânHàThịCầuNgườithổihồnvàonhữngconrốinướbò lúc lắc gần đây， sinh năm 1928 tại xã Nguyên Xá。huyện Đông Hưng， tỉnh Thái Bình， được biết đến như một trong những nghệ nhân rối nước cuối cùng của Việt Nam. Bà là người duy nhất còn giữ được kỹ thuật điều khiển rối nước truyền thống với những động tác tinh tế， khéo léo đến kinh ngạc. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hữu Ngọc từng nhận xét: “Bà Cầu là một báu vật sống， người đã giữ lửa cho nghệ thuật rối nước Việt Nam qua bao thăng trầm”Trong căn nhà nhỏ nằm ven đê sông Hồng， bà Cầu vẫn ngày ngày bên những con rối gỗ. Đôi bàn tay nhăn nheo， chai sạn vì năm tháng， nhưng khi điều khiển con rối， chúng trở nên mềm mại lạ thường. Bà kể: “Tôi học rối nước từ năm 10 tuổi， theo cha đi biểu diễn khắp các làng xã. Rối nước không chỉ là trò chơi。
mà là cả một kho tàng văn hóa” Những con rối của bà Cầu được làm từ gỗ sung， loại gỗ nhẹ， dễ chạm khắc， và được sơn màu tự nhiên. Mỗi con rối là một nhân vật với tính cách riêng: chú Tễu hóm hỉnh， cô Tiên dịu dàng， ông Địa phúc hậu.Nghệ nhân Hà Thị Cầu nổi bật không chỉ bởi kỹ thuật điều khiển rối mà còn ở khả năng sáng tạo ra những tích trò mới. Bà đã dàn dựng lại nhiều tiết mục cổ như “Múa rồng”， “Đấu vật”， “Chọi gà” và thêm vào những làn điệu chèo， quan họ đặc sắc. Khán giả đến xem bà biểu diễn thường không khỏi ngỡ ngàng trước sự sống động của những con rối dưới nước. Ông Trần Văn Minh， một người dân địa phương， chia sẻ: “Xem bà Cầu diễn rối nước。tôi thấy như cả một thế giới thu nhỏ đang cựa mình. Những con rối như có linh hồn vậy”Năm 2015， nghệ nhân Hà Thị Cầu được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Bà cũng là người truyền dạy nghề cho nhiều thế hệ trẻ trong làng. Tuy tuổi đã cao。sức khỏe yếu dần， nhưng bà vẫn miệt mài bên những con rối. “Tôi chỉ mong sao có người kế nghiệp， để rối nước không bị mai một” bà tâm sự. Hiện nay， một số lớp học rối nước do bà Cầu hướng dẫn đã được mở tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Thái Bình， thu hút đông đảo học viên.Nghệ nhân Hà Thị Cầu nổi bật như một biểu tượng của sự bền bỉ và lòng đam mê với nghệ thuật truyền thống. Câu chuyện của bà nhắc nhở chúng ta về giá trị của di sản văn hóa phi vật thể， và trách nhiệm gìn giữ những tinh hoa ấy cho mai sau. Giữa nhịp sống hiện đại， những con rối nước của bà Cầu vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về một làng quê Việt Nam đậm đà bản sắc.
