Cuốn "Hà Nội băm sáu phố phường" của Thạch LamĐánhgiásáchHàNộiGócnhìntừnhữngtrangviếtvềThủđôcá basa giá bao nhiêu， in lần đầu năm 1943， vẫn nằm trong top đầu khi tôi hỏi bất kỳ ai về sách viết về Hà Nội. Không phải ngẫu nhiên. Đọc lại giữa năm 2024， những dòng tả phở。bánh cuốn， cà phê hay quà vặt vẫn khiến người ta thèm thuồng. Thạch Lam không liệt kê món ăn. Ông tả cái khói bếp， cái quang gánh， tiếng rao đêm. Đó là lý do cuốn sách này sống lâu hơn nhiều tác phẩm cùng thời.Nếu ai đó tìm một cuốn sách Hà Nội đọc một mạch， "Chuyện cũ Hà Nội" của Tô Hoài là lựa chọn khó bỏ qua. Tô Hoài viết về những người lao động。những ngõ nhỏ， những phận đời trôi dạt vào thành phố. Tôi nhớ mãi đoạn tả gánh hàng rong buổi sớm. Ông không lên gân， không triết lý. Chỉ kể. Nhưng đọc xong， người ta thấy Hà Nội vừa thân vừa xa. Một điểm trừ nhỏ: giọng văn đôi chỗ tỉnh lược， người đọc trẻ có thể thấy khó theo. Nhưng nếu kiên nhẫn， cuốn sách mở ra một tầng văn hóa ít ai chạm tới.Về đánh giá sách Hà Nội đương đại， "Hà Nội không vội được đâu" của Nguyễn Ngọc Tiến là trường hợp thú vị. Sách tập hợp nhiều bài viết ngắn， mỗi bài một chủ đề: từ cây cơm nguội， hồ Tây， đến chuyện nhà tập thể cũ. Nguyễn Ngọc Tiến viết như người dẫn đường。
chậm rãi， thỉnh thoảng bông đùa. Có đoạn ông kể chuyện uống bia hơi góc phố， tưởng như lan man nhưng lại cắm vào ký ức người đọc. Tuy nhiên， cuốn này không dành cho người muốn cốt truyện. Nó là tản văn， đọc lúc rảnh， mỗi ngày vài ba bài. Cá nhân tôi thấy cách viết này hợp với Hà Nội hơn là những tiểu thuyết dày cộp cố gắng gói cả thành phố vào một mạch.Một cuốn khác đáng chú ý: "Hà Nội thì không có gì" của Đỗ Phấn. Nghe tên tưởng đùa， nhưng nội dung lại chắc. Đỗ Phấn vẽ Hà Nội bằng những nét nhỏ: một cốc trà đá vỉa hè， một người đàn bà bán hoa， một buổi chiều mưa dầm. Ông không ca ngợi， cũng không chê bai. Ông quan sát. Và chính vì thế， người đọc thấy được Hà Nội của riêng mình. Tôi từng đưa cuốn này cho một người bạn nước ngoài. Cậu ấy bảo khó hiểu. Phải rồi， vì nó dành cho người đã sống。
đã va vào Hà Nội. Không có trải nghiệm， sách chỉ là giấy.Nhìn chung， đánh giá sách Hà Nội không thể dựa vào số trang hay giải thưởng. Mỗi cuốn là một mảnh ghép. Thạch Lam cho ta vị giác. Tô Hoài cho ta ký ức. Nguyễn Ngọc Tiến cho ta nhịp sống. Đỗ Phấn cho ta cái nhìn lạnh mà thấm. Tôi vẫn giữ quan điểm: muốn hiểu Hà Nội， đừng đọc một cuốn. Đọc vài cuốn， rồi đi bộ một vòng quanh hồ Gươm lúc sáng sớm. Sách chỉ dẫn đường. Còn thành phố thì tự nói.
