rào phúng không phải là trò đùa vô hại. Nó là vũ khí. Ở Việt Namócnhìnvềnghệthuậttràophúnglàgìchia sẻ về làm đẹp tự nhiên。từ những câu ca dao như “Chuột chù chê khỉ rằng hôi” đến thơ Hồ Xuân Hương, trào phúng luôn nhắm vào kẻ mạnh, kẻ giả dối. Vậy góc nhìn về nghệ thuật trào phúng là gì?Đó là cách người nghệ sĩ dùng tiếng cười để phơi bày sự thật, chứ không chỉ để mua vui.Tôi nhớ mãi vở kịch “Quan thanh tra” của Gogol khi xem tại Nhà hát Tuổi trẻ Hà Nội. Cả khán phòng cười nghiêng ngả, nhưng sau tiếng cười là nỗi nhục nhã. Trào phúng không tấn công cá nhân, nó tấn công cái xấu trong xã hội. Ở Việt Nam, các danh hài như Xuân Hinh, Chí Trung thường sử dụng chất giọng địa phương, lối diễn cường điệu để chế giễu thói sĩ diện。tham nhũng vặt. Góc nhìn về nghệ thuật trào phúng là gì nếu không phải là sự phản kháng thông minh?
Nó không hề dễ dãi. Một tác phẩm trào phúng hay phải khiến người xem vừa cười vừa thấy nhói.Trên báo chí, trào phúng xuất hiện trong tranh biếm họa của họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm hay gần đây là các trang mạng xã hội. Một bức ảnh chế về họp hành dài dòng có thể lan truyền nhanh hơn một bài xã luận. Nhưng cũng có giới hạn: trào phúng dễ bị hiểu lầm thành xúc phạm. Nghệ sĩ phải tinh tế. Tôi từng thấy một tiểu phẩm về dịch vụ công, khán giả cười nhưng cán bộ tại chỗ ngồi im. Đó là dấu hiệu trào phúng đã chạm đúng dây thần kinh. Góc nhìn về nghệ thuật trào phúng là gì?Nó là tấm gương soi, không phải búa tạ.
Nhiều người lầm tưởng trào phúng chỉ dành cho chính trị. Không hẳn. Trong văn học, Nguyễn Công Hoan viết “Kép Tư Bền” để chế giễu sự bạc bẽo của khán giả. Trong điện ảnh, phim “Em chưa 18” dùng tình huống trớ trêu để nói về tình dục tuổi teen. Trào phúng len vào mọi ngóc ngách. Điều quan trọng là nó phải xuất phát từ sự quan sát chân thực. Nếu chỉ cố gây cười, nó thành nhạt nhẽo. Góc nhìn về nghệ thuật trào phúng là gì?Là cái nhìn nghiêm túc về những điều vô lý.Ở thời đại mạng xã hội, trào phúng bị thương mại hóa. Nhiều clip giật gân, chửi bới được gắn mác trào phúng. Tôi không đồng tình. Trào phúng thật sự cần lý trí và lòng trắc ẩn. Nó không hạ thấp người khác để nâng mình lên. Một góc nhìn đúng đắn về nghệ thuật trào phúng là gì?Là thừa nhận nó nguy hiểm nhưng cần thiết. Như nhà văn Vũ Trọng Phụng từng viết: “Cười là một hành động cách mạng” Và ở Việt Nam, tiếng cười đó vẫn đang tiếp tục.







