Hơn một tháng sau khi năm học mới bắt đầuựctrạngsáchNgữvănGiữakỳvọngđổimớivànỗilocũquán mì xào gần đây， không ít giáo viên dạy Ngữ văn lớp 9 ở TP.HCM vẫn còn loay hoay với chồng sách giáo khoa mới. Chị Nguyễn Thị Hồng， giáo viên một trường THCS ở quận Bình Thạnh。mở cuốn sách Ngữ văn 9 tập một (bộ Chân trời sáng tạo) và chỉ vào bài “Lặng lẽ Sa Pa” – tác phẩm quen thuộc nhưng được đặt trong một cụm thể loại khác trước đây. “Cấu trúc sách thay đổi nhiều， giáo viên phải soạn lại toàn bộ giáo án. Học sinh thì vẫn thấy nặng vì lượng văn bản dài” chị nói.Thực trạng sách Ngữ văn 9 hiện nay cho thấy sự chuyển mình rõ rệt về hình thức và cách tiếp cận. Ba bộ sách (Kết nối tri thức với cuộc sống， Chân trời sáng tạo。Cánh diều) đều giảm số tiết đọc hiểu văn bản， tăng hoạt động thực hành viết và nói – nghe. Tuy nhiên， nhiều ý kiến cho rằng nội dung vẫn còn “nặng” so với tâm lý lứa tuổi. Một khảo sát nhỏ của tôi với 12 giáo viên dạy Ngữ văn 9 tại Hà Nội và Đà Nẵng: 9 người nói rằng học sinh khó tiếp cận các văn bản nghị luận văn học dài， đặc biệt là các bài về lý luận văn học trong học kỳ II. Cô Trần Mai Phương (Đà Nẵng) nhận xét: “Sách có gắn với đời sống hơn， nhưng một số ngữ liệu vẫn xa lạ với học sinh vùng biển， vùng núi”Điểm sáng đáng ghi nhận là phần “Thực hành tiếng Việt” và hệ thống câu hỏi sau mỗi văn bản được thiết kế lại theo hướng gợi mở. Tôi có dịp dự một tiết dạy về bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” tại trường THCS Nguyễn Du (quận 1). Học sinh được chia nhóm vẽ sơ đồ tư duy về mạch cảm xúc， sau đó thuyết trình trước lớp. Không khí lớp học sôi nổi hơn hẳn so với cách dạy đọc – chép trước kia. Cô giáo cho biết: “Sách mới tạo điều kiện cho học sinh nói， nhưng để làm được vậy， giáo viên phải chuẩn bị kỹ hơn gấp đôi”
Một vấn đề khác nằm ở phía phụ huynh và học sinh. Nhiều em lớp 9 mua đủ ba bộ sách để tham khảo， nhưng thực tế chỉ học một bộ. Chị Lê Thu Hà， phụ huynh có con học lớp 9 tại Cầu Giấy (Hà Nội)， chia sẻ: “Con tôi phải mang theo hai cuốn Ngữ văn mỗi ngày vì trường dạy song song tài liệu của bộ khác. Sách nặng， con kêu mỏi vai” Thực trạng sách Ngữ văn 9 vì thế không chỉ là câu chuyện nội dung mà còn là áp lực vật chất lên học sinh – khi mà mỗi cuốn sách tập một hay tập hai đều dày trên 200 trang。khổ lớn.Nhìn từ góc độ chuyên môn， tôi cho rằng thực trạng sách Ngữ văn 9 đang phản ánh đúng lộ trình đổi mới giáo dục， nhưng cần thêm thời gian để giáo viên thích nghi và học sinh bắt nhịp. Việc giảm tải lý thuyết， tăng thực hành là hướng đi đúng. Tuy vậy， nếu không có sự đồng bộ trong tập huấn và kiểm tra đánh giá。những nỗ lực từ trang sách sẽ khó đi vào thực tế. Một giáo viên lâu năm ở Hải Phòng tâm sự: “Sách hay， nhưng dạy thế nào để học trò không sợ văn thì vẫn là câu hỏi lớn”
