Bước vào một nhà sách lớn tại Hà NộiựctrạngsáchvănhọcKhikệsáchdầnvắngbóngtácphẩmchấtlượgỏi gà dưới 200 nghìn， không khó để nhận ra sự chênh lệch rõ rệt giữa khu vực trưng bày sách văn học và các loại sách kỹ năng， truyện tranh hay sách thiếu nhi. Những tựa sách văn học Việt Nam đương đại thường chỉ chiếm một góc nhỏ， trong khi đó các đầu sách nước ngoài được dịch ồ ạt， đặc biệt là thể loại ngôn tình。trinh thám， lại được bày bán tràn lan. Thực trạng sách văn học hiện nay không chỉ phản ánh sự thay đổi trong thị hiếu độc giả mà còn đặt ra nhiều lo ngại về chất lượng sáng tác và vai trò của văn học trong đời sống tinh thần.Theo quan sát của người viết， tại một số nhà sách trên đường Nguyễn Xí (TP.HCM) hay Phố Sách Hà Nội， số lượng đầu sách văn học Việt Nam mới xuất bản mỗi tháng khá khiêm tốn. Một biên tập viên của NXB Văn học chia sẻ: “Mỗi năm chúng tôi nhận hàng trăm bản thảo nhưng chỉ có thể chọn in vài chục tác phẩm。
trong đó không ít là sách tài trợ hoặc theo đặt hàng” Điều này dẫn đến thực trạng sách văn học chất lượng cao ngày càng khan hiếm， trong khi các tác phẩm có yếu tố giải trí， dễ đọc lại chiếm ưu thế trên thị trường. Độc giả trẻ có xu hướng tìm đến sách ngoại hoặc các thể loại phi hư cấu thay vì khám phá văn học trong nước.Một khảo sát nhỏ do chúng tôi thực hiện với 50 bạn trẻ từ 18-25 tuổi tại hai thành phố lớn cho thấy: 62% số người được hỏi cho biết họ đọc sách văn học ít hơn 3 cuốn/năm;28% chỉ đọc khi có bài tập hoặc yêu cầu công việc;chỉ 10% thường xuyên mua sách văn học mới. Lý do được đưa ra khá đa dạng: từ giá thành， thời gian， đến việc “khó tìm được tác phẩm phù hợp với tâm lý hiện đại”. Thực trạng sách văn học vì thế không chỉ là câu chuyện của người viết mà còn là vấn đề của độc giả， khi gu thẩm mỹ và nhu cầu thưởng thức văn chương đang có xu hướng thực dụng hóa.Đáng chú ý， không ít tác giả trẻ chọn con đường tự xuất bản hoặc đăng tải trên mạng xã hội để tiếp cận độc giả. Họ né tránh quy trình biên tập truyền thống。tự do sáng tác theo sở thích nhưng cũng đối mặt với nguy cơ thiếu kiểm duyệt về chất lượng. Một số cuốn sách bán chạy nhờ hiệu ứng mạng lại mắc lỗi ngữ pháp， kết cấu lỏng lẻo – điều mà các nhà xuất bản chuyên nghiệp thường loại bỏ. Thực trạng sách văn học vì vậy còn là câu chuyện về sự dịch chuyển của thị trường xuất bản， nơi lợi nhuận và độ phủ sóng đôi khi lấn át giá trị văn chương đích thực.
Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi cho rằng sự suy giảm của sách văn học không hẳn do độc giả quay lưng mà một phần do thiếu những tác phẩm thực sự chạm đến đời sống đương đại. Vẫn có những cuốn sách bán được hàng nghìn bản， nhưng phần lớn đến từ các tác giả đã có tên tuổi hoặc được truyền thông mạnh mẽ. Các cây bút mới khó có cơ hội nếu không chấp nhận viết theo thị hiếu. Để cải thiện thực trạng sách văn học。cần hơn nữa những giải thưởng uy tín， những chiến dịch quảng bá đúng cách và quan trọng là sự đồng hành của giới phê bình， để độc giả có thể tin tưởng lựa chọn giữa vô vàn đầu sách mỗi năm.
