Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2023 vừa được trao cho tiểu thuyết 'Từ giờ thứ sáu đến giờ thứ chín' của Nguyễn Một – một tác phẩm lấy cảm hứng từ những chuyến đi thực tế đến vùng lũ miền Trung. Điều này cho thấy văn học Việt Nam tại Việt Nam đang bám sát hơi thở của đời sống hôm nayănhọcViệtNamtạiViệtNamNhịpđậptừđờisốngđươngđạlưu ý khi trang trí nhà cửa， không còn quanh quẩn trong những đề tài lịch sử hay nông thôn thuần túy. Tôi nhớ có lần trò chuyện với nhà văn Nguyễn Ngọc Tư， chị bảo: 'Viết về miền Tây không thể chỉ có sông nước và ruộng đồng。mà phải có cả những con người đang vật lộn với biến đổi khí hậu， với cơn sốt đất và những chuyến ly hương.' Câu nói ấy khiến tôi nhìn lại văn học Việt Nam tại Việt Nam như một tấm gương phản chiếu những vấn đề nóng bỏng của xã hội.Thực tế。các cây bút trẻ hiện nay đang tạo ra một làn sóng mới. Họ không ngại viết về những chủ đề nhạy cảm như tham nhũng， bất bình đẳng giới， hay những mặt trái của đô thị hóa. Tập truyện ngắn 'Người lạ' của Đỗ Bích Thúy hay tiểu thuyết 'Bến Vân Đồn' của Trần Thị Trường đều khai thác những mảnh đời gai góc， không tô hồng. Có người nói văn học Việt Nam tại Việt Nam đang trở nên 'khó tính' hơn với độc giả， nhưng tôi lại thấy đó là dấu hiệu đáng mừng: nhà văn dám nói thật， dám đi sâu vào những vùng tối mà trước đây thường bị né tránh. Độc giả trẻ cũng đáp lại bằng sự quan tâm – các buổi ra mắt sách tại Hà Nội hay TP.HCM giờ không còn là sự kiện hiếm， thậm chí có những đêm đọc tác phẩm kéo dài đến nửa đêm.
Tôi có dịp dự một buổi tọa đàm về văn học Việt Nam tại Việt Nam tại một quán cà phê sách ở quận 3. Không khí thật khác với những hội thảo hàn lâm. Người đọc trẻ tranh luận sôi nổi về cách xây dựng nhân vật nữ trong tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương， hay tại sao thơ của Lê Vĩnh Tài lại khiến họ thấy 'được nói hộ'. Một bạn sinh viên năm hai nói: 'Em thích văn học Việt Nam tại Việt Nam vì nó không cần phải giả vờ thanh lịch. Nó có thể thô ráp。có thể buồn， nhưng nó thật.' Lắng nghe những ý kiến như vậy， tôi tin rằng văn học Việt Nam tại Việt Nam đang tìm được tiếng nói riêng， không lệ thuộc vào những khuôn mẫu cũ.Dĩ nhiên。không phải mọi thứ đều màu hồng. Kinh phí cho sáng tác và quảng bá văn học Việt Nam tại Việt Nam vẫn còn eo hẹp. Nhiều nhà văn trẻ phải tự bỏ tiền in sách， tự tổ chức các buổi giới thiệu. Tôi biết một cây bút ở Đà Nẵng， chị Phan Như， đã tự in 500 cuốn truyện ngắn đầu tay và bán dạo trên mạng xã hội. Chị cười: 'Không có nhà xuất bản lớn nào nhận， nhưng mình vẫn phải viết， vì đó là cách mình hiểu văn học Việt Nam tại Việt Nam – không chờ đợi， không ồn ào， cứ lặng lẽ gieo chữ.' Những câu chuyện như thế khiến tôi thấy văn học Việt Nam tại Việt Nam không chỉ là những tên tuổi lớn trên báo， mà còn là những nỗ lực thầm lặng từ cơ sở.Nhìn tổng thể， văn học Việt Nam tại Việt Nam đang vận động theo một quỹ đạo riêng。gắn bó mật thiết với những thay đổi của xã hội. Nó không còn là đặc quyền của một nhóm nhỏ học giả， mà len lỏi vào quán cà phê， vào xe buýt， vào những cuộc trò chuyện đêm khuya trên mạng. Tôi tin rằng chính sự gần gũi và dấn thân này sẽ là động lực để văn học Việt Nam tại Việt Nam tiếp tục sinh sôi， không chỉ trong các nhà sách mà còn trong đời sống thường nhật của mỗi người.
