Buổi học Ngữ văn tại một lớp 6 ở quận Cầu GiấyàNộiHọcsinhlớptranhluậnsôinổivềbàihọcđườngđờiđầutiêhướng dẫn học kỹ năng mềm。Hà Nội， bắt đầu bằng tiếng phấn gõ nhịp trên bảng. Cô giáo không giảng ngay mà hỏi: “Nếu là Dế Mèn， sau khi trêu chị Cốc， em có dám nhận lỗi không”. Cả lớp im phăng phắc， rồi hàng chục cánh tay giơ lên. Đó là cách soạn văn bài học đường đời đầu tiên ở Hà Nội đang dần thoát khỏi lối mòn chép văn mẫu.Trước đây， học sinh thường soạn văn bằng cách chép lại phần ghi nhớ trong sách tham khảo. Nhưng tại nhiều trường như THCS Dịch Vọng hay THCS Nghĩa Tân， giáo viên yêu cầu các em tự đặt câu hỏi cho nhân vật. Một nam sinh đứng lên: “Dế Mèn hối hận thật không。hay chỉ sợ bị trừng phạt”. Câu hỏi ấy khiến cả lớp tranh luận gần mười phút. Cô giáo ghi nhanh lên bảng， không vội kết luận. Cách soạn văn bài học đường đời đầu tiên ở Hà Nội giờ chú trọng phản biện hơn là thuộc lòng.
Tôi ghé thăm một nhóm học sinh đang soạn bài tại nhà một bạn trong ngõ nhỏ phố Kim Mã. Trên bàn là cuốn Truyện ngắn Tô Hoài và tờ giấy nháp chi chít mũi tên. Một em nói: “Em thấy Dế Mèn không xấu。chỉ là chưa biết sợ”. Bạn khác phản đối: “Không biết sợ thì đã không trêu chị Cốc”. Chúng tranh cãi， rồi cùng mở sách tìm đoạn miêu tả cái chết của Dế Choắt. Không khí học tập ấy khác hẳn cảnh ngồi im chép từng câu chữ. Khi soạn văn bài học đường đời đầu tiên ở Hà Nội， học sinh được khuyến khích ghi lại cảm xúc thật， dù chỉ là một dòng ngắn.Một giáo viên dạy Văn có thâm niên ở Hà Nội kể: “Nhiều em hỏi tôi rằng bài học này có ý nghĩa gì với đời sống hôm nay. Tôi bảo các em thử nghĩ đến việc mình từng trêu bạn trên mạng xã hội rồi ân hận”. Thế là bài soạn không còn khô khan. Có em viết: “Dế Mèn đã dạy em rằng lời nói phải đi kèm trách nhiệm”. Một em khác lại vẽ tranh Dế Choắt nằm dưới mưa. Những sản phẩm ấy cho thấy soạn văn bài học đường đời đầu tiên ở Hà Nội đang trở thành câu chuyện của chính các em， không phải bài học của người khác.Cuối buổi， cô giáo không yêu cầu học sinh chép ghi nhớ. Cô chỉ nói: “Về nhà， hãy viết lại đoạn Dế Mèn đứng trước mộ Dế Choắt bằng lời của em”. Sáng hôm sau， trên bàn giáo viên có hơn bốn mươi tờ giấy với đủ kiểu chữ， có bài viết bằng tiếng lóng， có bài vẽ hình con dế. Không ai nhắc đến cụm từ “soạn văn bài học đường đời đầu tiên Hà Nội” một cách máy móc。nhưng rõ ràng các em đã soạn bài theo cách riêng. Ở Hà Nội， giờ học văn vẫn còn nhiều tranh cãi， nhưng ít nhất tiếng phấn gõ nhịp kia đã không còn là âm thanh duy nhất trong lớp.
