hòng tranh tại TP.HCM cuối tháng 10 chật kín người xem. Không phải triển lãm tranh sơn dầu quen thuộcệthuậtViệtNambắtnhịpxuhướngmớiTừsơnmàitruyềnthốngđếnsắpđặtđươngđạcơm niêu buổi sáng， mà là một không gian sắp đặt ánh sáng từ hàng trăm mảnh gốm Bát Tràng vỡ， ghép lại thành hình dáng một con thuyền. Tác giả， một nghệ sĩ 8x， đứng nép bên cạnh， thỉnh thoảng cúi xuống nhặt mảnh gốm rơi. “Em muốn người xem cảm nhận được sự mong manh của di sản” anh nói. Đó không phải là câu chuyện cá biệt. Nghệ thuật Việt Nam xu hướng hiện nay đang dịch chuyển rõ rệt: các nghệ sĩ trẻ không còn bằng lòng với việc trưng bày tranh treo tường. Họ đưa chất liệu truyền thống vào không gian trải nghiệm。nơi khán giả có thể chạm， ngửi， và đôi khi… nghe thấy tiếng động từ tác phẩm.Điều đáng chú ý là sự trở lại của chất liệu bản địa， nhưng theo cách khác trước. Sơn mài không còn chỉ là những bức tranh phong cảnh làng quê. Tại một gallery ở Hà Nội， tôi bắt gặp tác phẩm sơn mài khổ lớn mô tả đường cao tốc đêm， với những vệt sáng vàng của đèn xe hòa quyện cùng lớp son ta óng ánh. Nghệ sĩ giải thích: “Sơn mài vốn là chất liệu của sự chờ đợi – mỗi lớp sơn phải khô rồi mới mài. Em muốn nói về sự chờ đợi của người đi đường” Cách kể chuyện ấy khiến nghệ thuật Việt Nam xu hướng không rơi vào bảo tồn hình thức， mà là đối thoại với nhịp sống hôm nay. Một xu hướng khác cũng đang lên ngôi: nghệ thuật sắp đặt ngoài trời， tận dụng không gian công cộng như công viên。bến xe， thậm chí là lối đi bộ ven sông.Tuần trước， dọc bờ kè sông Hồng đoạn chân cầu Long Biên， một nhóm nghệ sĩ dựng 50 cột gỗ cao thấp khác nhau。
phủ vải nhuộm màu chàm. Người đi tập thể dục buổi sáng dừng lại， có người chạm tay vào lớp vải， có em nhỏ chạy vòng quanh. Không có biển giới thiệu dài dòng， chỉ một tấm bảng nhỏ ghi “Về nhà”. Tôi hỏi một nghệ sĩ trong nhóm， chị cười: “Tụi em không muốn giải thích nhiều. Cứ để người ta tự cảm” Sự thân mật ấy – tác phẩm nằm ngay trong đời sống – đang là một phần của nghệ thuật Việt Nam xu hướng. Nó khác với mô hình triển lãm khép kín trong bốn bức tường. Dĩ nhiên， không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Có lần， một tác phẩm sắp đặt bằng tre nứa bị người dân nhặt về làm củi. Nghệ sĩ buồn， nhưng rồi anh chấp nhận: “Đó cũng là một cách tác phẩm sống tiếp”Một điểm đáng chú ý nữa là cách các nghệ sĩ trẻ kết hợp công nghệ vào chất liệu thủ công. Tôi từng xem một tác phẩm gốm， nhưng bề mặt gốm được chiếu video mapping kể lại quá trình nung. Khi người xem đưa tay lại gần， hình ảnh thay đổi. Đây không phải là hiệu ứng gây sốc， mà là cách kéo người xem vào câu chuyện của đất và lửa. Nghệ thuật Việt Nam xu hướng， vì thế， không chỉ là cái mới， mà là sự chuyển hóa từ cái cũ. Nó đòi hỏi người xem kiên nhẫn hơn， ở lại lâu hơn với tác phẩm. Và có lẽ。
đó cũng là điều các nghệ sĩ đang muốn: một khán giả chậm lại， giữa một xã hội ngày càng vội vã.Nhìn rộng ra。các trung tâm nghệ thuật độc lập tại Hà Nội và TP.HCM đang trở thành bệ phóng cho xu hướng này. Họ tổ chức workshop mở， mời nghệ sĩ nước ngoài đến lưu trú， nhưng không áp đặt chủ đề. Kết quả là những tác phẩm mang hơi thở rất Việt， nhưng lại dễ tiếp cận với khán giả quốc tế. Tôi tin rằng， nghệ thuật Việt Nam xu hướng sẽ còn tiếp tục phân nhánh， bởi mỗi nghệ sĩ đang tự tìm cho mình một cách kể chuyện riêng – không cần ồn ào， chỉ cần thật.
