Nhóm học sinh lớp 10 tại một trường THPT ở Hà Nội vừa chia sẻ đoạn clip ghi lại cảnh cả nhóm loay hoay với đề bài Ngữ văn mới nhất: phân tích đoạn trích từ một tác phẩm văn học đương đại không có trong sách giáo khoa. Một nam sinh thốt lên: 'Soạn văn mới nhất kiểu này khó thậtạnvănmớinhấtHọcsinhlớpchậtvậtvớiđềbàikhôngcótrongsáphở gà dưới 200 nghìn， nhưng cũng thú vị hơn nhiều so với chép lại văn mẫu'. Đoạn clip nhanh chóng thu hút hàng trăm bình luận。phản ánh một thực tế đang diễn ra: cách dạy và học Ngữ văn đang thay đổi， kéo theo nhu cầu về những hướng dẫn soạn văn mới nhất， cập nhật và sát với chương trình.Tôi có dịp dự giờ một tiết Ngữ văn lớp 11 tại trường THPT chuyên Nguyễn Huệ (Hà Nội). Cô giáo yêu cầu học sinh đọc một bài thơ của một tác giả trẻ。sau đó đặt câu hỏi mở: 'Nếu em là nhân vật trữ tình， em sẽ chọn im lặng hay lên tiếng?'. Cả lớp im phăng phắc vài giây， rồi những cánh tay giơ lên. Một nữ sinh đứng dậy， trình bày quan điểm trái ngược với bạn bên cạnh. Cô giáo gật gù， không chốt đáp án đúng sai. Tiết học kết thúc mà không có bảng tóm ý nào được ghi lên bảng. Học sinh về nhà tự soạn văn mới nhất theo cách hiểu của mình， miễn là lập luận chặt và dẫn chứng thuyết phục.Thực tế này khiến không ít phụ huynh và học sinh lúng túng. Trên các diễn đàn học tập， từ khóa 'soạn văn mới nhất' được tìm kiếm với tần suất cao， đặc biệt vào đầu năm học. Nhiều bạn chia sẻ rằng các trang soạn văn cũ chỉ đưa ra dàn ý chung chung， không đủ để đối phó với đề bài mở. Một học sinh lớp 12 tại TP.HCM kể: 'Mình tải năm bộ soạn văn mới nhất về tham khảo， nhưng đọc xong vẫn không biết bắt đầu từ đâu. Cô giáo mình nói đừng dựa vào văn mẫu。
phải tự viết'.Giáo viên Ngữ văn tại một trường THCS ở Đà Nẵng thì cho rằng xu hướng soạn văn mới nhất không còn là 'chép cho đủ ý' mà là 'tìm cách đọc hiểu'. Cô nhận xét: 'Học sinh bây giờ có rất nhiều nguồn tham khảo， nhưng kỹ năng đọc sâu và phản biện lại yếu. Các em cần được hướng dẫn cách đặt câu hỏi cho văn bản， thay vì đi tìm câu trả lời có sẵn'. Cô cũng thừa nhận áp lực thời gian khiến nhiều giáo viên vẫn chọn cách dạy theo văn mẫu， dù biết điều đó đi ngược với tinh thần đổi mới.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy những hướng dẫn soạn văn mới nhất nên bắt đầu từ việc giúp học sinh xác định mục đích của từng bài soạn: để hiểu văn bản， để luyện kỹ năng viết。hay để chuẩn bị cho bài kiểm tra. Mỗi mục đích sẽ cần một cách tiếp cận khác nhau. Có bạn chỉ cần ghi chú nhanh vài ý chính， có bạn lại cần viết thành đoạn văn hoàn chỉnh. Quan trọng là học sinh không biến việc soạn văn thành thao tác sao chép máy móc. Nếu mỗi bài soạn là một lần tập suy nghĩ độc lập， thì đó mới là 'mới nhất' theo đúng nghĩa.
