Ánh sáng đầu tiên từ vũ trụ sơ khai vừa tiết lộ một điều kỳ lạ: các thiên hà cổ đại dường như đang quay chậm hơn so với dự đoán. Nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Đại học Cambridge công bố trên tạp chí Nature hôm thứ Ba rằngínhviễnvọngJamesWebbpháthiệndấuhiệubấtngờvềvậtchấttốitrongthiênvănhọcá chim giá rẻ， dữ liệu từ kính viễn vọng James Webb cho thấy tốc độ quay của các đĩa thiên hà cách chúng ta 10 tỷ năm ánh sáng thấp hơn khoảng 30% so với mô hình chuẩn của thiên văn học. Phát hiện này đặt ra câu hỏi lớn về bản chất của vật chất tối và cách nó tương tác với vật chất thường trong vũ trụ.Tiến sĩ Lê Thị Mai， nhà thiên văn học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam， người không tham gia nghiên cứu， bình luận: “Kết quả này gây bất ngờ vì nó đi ngược lại giả thuyết về vật chất tối lạnh – mô hình đã đứng vững hàng thập kỷ. Nếu vật chất tối tương tác mạnh hơn với vật chất thường， các thiên hà sơ khai sẽ quay chậm hơn。
đúng như những gì James Webb quan sát được” Bà Mai cho biết thêm， các nhà thiên văn học Việt Nam đang xem xét lại dữ liệu cũ từ kính thiên văn quang học để tìm kiếm manh mối tương tự.Thiên văn học hiện đại dựa vào một giả định cơ bản: vật chất tối chiếm khoảng 85% khối lượng vũ trụ và chỉ tương tác qua lực hấp dẫn. Nhưng nếu có thêm một lực tương tác yếu giữa vật chất tối và photon， các thiên hà sẽ mất dần mô-men động lượng theo thời gian. Nhóm Cambridge đã mô phỏng kịch bản này trên siêu máy tính và thấy rằng nó khớp với dữ liệu quan sát đến kinh ngạc. Giáo sư Hoàng Văn Nam， chuyên gia về vũ trụ học tại Đại học Quốc gia Hà Nội。nhận định: “Đây có thể là một cuộc cách mạng trong thiên văn học， hoặc cũng có thể chỉ là sai số hệ thống. Cần thêm dữ liệu từ các thiên hà ở khoảng cách trung gian để xác nhận”Không chỉ dừng ở tốc độ quay， dữ liệu James Webb còn cho thấy các thiên hà cổ đại có cấu trúc xoắn ốc rõ ràng hơn nhiều so với dự đoán. Điều này khiến một số nhà nghiên cứu đặt lại câu hỏi về thời điểm hình thành thiên hà đầu tiên. Thiên văn học vốn được xây dựng trên nền tảng quan sát。và mỗi khi kính viễn vọng mạnh hơn ra đời， lý thuyết cũ lại phải nhường chỗ cho những khám phá mới. Lần này， có vẻ như vật chất tối – thành phần bí ẩn nhất của vũ trụ – đang buộc giới khoa học phải viết lại một chương quan trọng.Đội ngũ Cambridge dự kiến công bố thêm dữ liệu về 50 thiên hà xoắn ốc khác vào cuối năm nay. Trong khi đó， các nhóm nghiên cứu tại Nhật Bản và Chile đã bắt đầu các chiến dịch quan sát bổ sung bằng kính thiên văn mặt đất. Với thiên văn học， những câu trả lời thường đến chậm， nhưng mỗi phát hiện bất ngờ như thế này lại mở ra một hướng đi mới. Có lẽ。vật chất tối không hề “tối” như chúng ta tưởng.
