rên bục trao giải của cuộc thi 'Soạn văn hay'ảithưởngtrongsoạnvănKhingườitrẻviếtbằngtrácháo gà cho gia đình do trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam tổ chức， Nguyễn Minh Anh。học sinh lớp 11， đứng lặng vài giây trước khi nhận giấy khen. Em không phải thí sinh có điểm số cao nhất， nhưng bài soạn văn về 'Chí Phèo' của em khiến ban giám khảo tranh luận suốt ba tiếng đồng hồ. Minh Anh chọn phân tích tiếng chửi của Chí Phèo không phải như bi kịch bị tha hóa， mà như một tiếng kêu cứu bị bóp nghẹt bởi định kiến làng xã. Cách tiếp cận táo bạo ấy đã mang về cho em giải 'Sáng tạo' – một hạng mục mới trong hệ thống giải thưởng trong soạn văn năm nay.
Giải thưởng trong soạn văn không còn bó hẹp ở những bài văn mẫu mực， đúng cấu trúc. Cô Lê Thị Hồng Vân， tổ trưởng tổ Ngữ văn trường Amsterdam， kể rằng cách đây năm năm。tiêu chí chấm chủ yếu là đủ ý， đúng bố cục， diễn đạt trôi chảy. Nhưng học sinh bây giờ viết khác lắm. Các em đọc 'Tắt đèn' rồi liên hệ với nạn bạo hành gia đình trong tin tức thời sự. Các em soạn 'Vợ nhặt' và đặt câu hỏi: nếu Tràng sống ở thành phố， liệu anh có còn cơ hội gặp Thị?Những bài soạn ấy không dễ chấm theo barem. 'Chúng tôi phải họp bàn rất lâu， có khi mất cả buổi chiều， để thống nhất xem một cách hiểu lạ có phải là sáng tạo hay chỉ là ngụy biện，' cô Vân nói.Thực tế， giải thưởng trong soạn văn đang dần thay đổi cách giáo viên đánh giá học sinh. Tại trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (TP.HCM)。một giải thưởng nhỏ mang tên 'Ngòi bút mới' được trao mỗi tháng cho bài soạn văn có góc nhìn độc đáo nhất. Cô Trần Thu Hà， người khởi xướng， nhận xét: 'Học sinh giờ không thích viết theo khuôn. Chúng tôi muốn khen những em dám đặt câu hỏi ngược lại văn bản， dám viết cái mình nghĩ thay vì nhại lại lời giảng.' Một trong những bài đoạt giải tháng trước phân tích hình ảnh bát cháo hành trong 'Chí Phèo' dưới góc nhìn kinh tế – rằng bát cháo ấy là món quà vượt quá khả năng của Thị Nở， và sự cho đi ấy mới là thứ khiến Chí tỉnh ngộ. Cách lý giải mới lạ， không có trong bất kỳ sách tham khảo nào.
Nhưng không phải ai cũng đồng tình. Một số phụ huynh lo lắng khi con mình nhận giải thưởng trong soạn văn nhờ lối viết 'không giống ai'. Chị Nguyễn Thị Thanh， phụ huynh lớp 10。thắc mắc: 'Thi đại học cần bài văn đúng chuẩn， sáng tạo quá có khi mất điểm.' Thực tế này khiến nhiều giáo viên phải cân bằng: vẫn dạy kỹ năng viết theo cấu trúc， nhưng dành một phần điểm cho những ý tưởng riêng. Cô Vân thừa nhận: 'Chúng tôi không thể phủ nhận áp lực thi cử. Giải thưởng là cách động viên tinh thần， nhưng học sinh vẫn cần biết viết đúng trước khi viết hay.'Nhìn Minh Anh ôm giấy khen rời khỏi hội trường， tôi chợt nghĩ: có lẽ giải thưởng trong soạn văn không chỉ là phần thưởng cho một bài viết. Nó là lời khẳng định rằng văn học không phải những con chữ chết， mà là nơi người trẻ được phép tranh luận， được phép sai， và được phép viết bằng chính giọng nói của mình. Một giải thưởng nhỏ。nhưng đôi khi mở ra cả một cách học mới.
