Năm học 2023-2024áchgiáodụcđịaphươngTừtranggiấyđếnlớphọgiải pháp mua nhà， học sinh lớp 4 ở Nghệ An nhận được cuốn sách giáo dục địa phương dày 80 trang， in màu， giới thiệu về lam Sơn， cố đô Vinh và những làn điệu ví giặm. Không còn là tài liệu tham khảo mờ nhạt， sách giáo dục địa phương ở Việt Nam đã trở thành một phần bắt buộc trong chương trình GDPT 2018。được thiết kế riêng cho từng tỉnh thành. Điều này đặt ra cả cơ hội lẫn thách thức cho giáo viên và học sinh.Tôi có dịp dự một tiết học lớp 5 tại trường Tiểu học Lê Quý Đôn， TP. Vinh. Cô giáo mở cuốn sách giáo dục địa phương， chỉ vào bức ảnh chụp cây đa cổ thụ ở làng Sen rồi hỏi: “Ai đã từng đến đây”. Gần nửa lớp giơ tay. Một cậu bé kể vanh vách chuyện nghe bà nội kể về Bác Hồ thời niên thiếu. Không khí lớp học khác hẳn những giờ học thuộc lòng. Sách giáo dục địa phương ở Việt Nam đang làm được điều mà nhiều bộ sách khác chưa làm được: kéo kiến thức về gần với đời sống thật của trẻ.Nhưng không phải tỉnh nào cũng suôn sẻ. Ở một huyện miền núi Quảng Nam， giáo viên phản ánh sách giáo dục địa phương viết về nghề dệt thổ cẩm nhưng hình ảnh minh họa lại lấy từ… mạng， khung dệt trong ảnh không giống khung dệt thật của người Cơ Tu. Học sinh hỏi ngược lại。
cô giáo lúng túng. Một số nơi， sách giáo dục địa phương bị dạy qua loa vì không thi， không tính điểm. Có trường còn dồn ba tiết vào cuối kỳ cho kịp chương trình. Cách làm hình thức khiến môn học mất đi ý nghĩa ban đầu.Điều đáng nói là nhiều địa phương đã chủ động hơn. Thừa Thiên Huế phát hành sách giáo dục địa phương kèm học liệu số， cho phép học sinh quét mã QR để nghe hò Huế hoặc xem video về nghề làm nón. Lâm Đồng tổ chức cho học sinh đi thực tế tại các làng hoa， sau đó viết bài thu hoạch dựa trên nội dung sách. Cách tích hợp này khiến sách giáo dục địa phương không còn là cuốn sách “chết”. Giáo viên cũng hào hứng hơn khi thấy học sinh tranh luận sôi nổi về việc nên bảo tồn hay phát triển khu du lịch sinh thái ở địa phương mình.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi cho rằng sách giáo dục địa phương ở Việt Nam chỉ thực sự hiệu quả khi người viết sách xuống địa bàn， gặp gỡ giáo viên và học sinh， chứ không ngồi phòng lạnh soạn thảo. Bởi lẽ。mỗi vùng đất có cách kể chuyện riêng. Một cuốn sách giáo dục địa phương tốt là cuốn sách khiến học sinh thấy mình trong đó — thấy con sông quê， thấy giọng nói của bà， thấy những con người bình dị đã làm nên nơi mình sống. Và khi ấy， việc học không còn là nghĩa vụ， mà là cách hiểu mình hơn.
