Hơn 40% sinh viên theo học văn bằng 2 tại các trường đại học lớn ở TP.HCM và Hà Nội trong ba năm gần đây chọn ngành hoàn toàn khác với chuyên ngành gốc. Con số nàyócnhìnvềvănbằngKhitấmbằngthứhaikhôngcònlàbảohiểmsựnghiệnem chua Việt Nam do một giảng viên Đại học Kinh tế Quốc dân tổng hợp từ dữ liệu tuyển sinh nội bộ， và nó phản ánh một thực tế: người học không còn xem văn bằng 2 là con đường duy nhất để thăng tiến， mà là cách xoay trục nghề nghiệp khi thị trường lao động biến động.Tôi từng gặp Trần Minh Anh。29 tuổi， cựu sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội， người vừa hoàn thành văn bằng 2 ngành Tâm lý học sau bốn năm làm kỹ sư phần mềm. Minh Anh kể: “Lương tháng 30 triệu không đủ giữ tôi ở lại với những dòng code lặp lại mỗi ngày. Tôi cần một góc nhìn về văn bằng 2 không phải để kiếm thêm bằng cấp， mà để hiểu mình thực sự muốn gì” Câu chuyện của cô không đơn lẻ. Nhiều người học văn bằng 2 chọn ngành như quản trị nhân sự， truyền thông， hoặc luật， với động cơ rõ ràng: mở rộng kỹ năng thay vì chạy theo tấm bằng thứ hai như một lá bùa hộ mệnh.
Góc nhìn về văn bằng 2 từ phía nhà tuyển dụng lại khác. Chị Nguyễn Thu Hà， trưởng phòng nhân sự một công ty công nghệ tại Đà Nẵng， thẳng thắn: “Chúng tôi không trả lương cao hơn chỉ vì ứng viên có hai bằng. Nhưng nếu bằng thứ hai chứng minh được khả năng học hỏi liên tục và tư duy đa ngành， đó là điểm cộng” Chị Hà cũng lưu ý rằng nhiều hồ sơ văn bằng 2 bị loại vì ứng viên không giải thích được lý do học， dẫn đến nghi ngờ về định hướng nghề nghiệp. Thực tế này cho thấy văn bằng 2 chỉ có giá trị khi người học xác định rõ mục tiêu。thay vì tích lũy bằng cấp theo phong trào.Chi phí và thời gian là rào cản không nhỏ. Học văn bằng 2 thường mất 2-3 năm， học phí dao động từ 30-60 triệu đồng mỗi năm tùy trường. Với người đã đi làm， việc cân bằng giữa công việc và học tập khiến nhiều người bỏ dở giữa chừng. Khảo sát của một trung tâm giáo dục thường xuyên tại Hà Nội cho thấy tỷ lệ tốt nghiệp văn bằng 2 chỉ khoảng 65%， thấp hơn đáng kể so với hệ chính quy. Con số này đặt ra câu hỏi: liệu văn bằng 2 có còn là lựa chọn khôn ngoan trong bối cảnh các khóa học trực tuyến ngắn hạn và chứng chỉ nghề đang lên ngôi?Vài năm trở lại đây， một số trường đại học bắt đầu mở các chương trình văn bằng 2 linh hoạt hơn， cho phép học cuối tuần hoặc kết hợp trực tuyến. Điều này phần nào tháo gỡ khó khăn cho người đi làm. Tuy nhiên， góc nhìn về văn bằng 2 vẫn cần được nhìn nhận tỉnh táo: nó không phải giải pháp vạn năng cho mọi vấn đề sự nghiệp. Với những người chọn học vì đam mê thực sự và có kế hoạch rõ ràng。tấm bằng thứ hai là công cụ hữu ích. Còn nếu chỉ học để đối phó với nỗi lo tụt lại phía sau， rất có thể bạn đang đánh đổi thời gian và tiền bạc cho một tờ giấy không tạo ra giá trị mới.
