hòng tranh nhỏ trên phố Hàng Gai (Hà Nội) trưa tháng 6ệthuậtViệtNamnổibậtTừtranhlụađếnsắpđặtđươngđạhướng dẫn làm bánh tại nhà， khách Tây đứng chật kín trước bức lụa 'Thiếu nữ bên hoa huệ' của Tô Ngọc Vân. Người xem không chỉ trầm trồ trước ánh sáng mờ ảo trên nét mặt cô gái， mà còn bởi chất liệu lụa tơ tằm Việt Nam đã được xử lý để tạo độ sâu thị giác hiếm thấy. Đó là một trong những ví dụ sống động cho thấy nghệ thuật Việt Nam nổi bật không chỉ ở bảo tàng mà còn trong đời sống thường nhật.Thực tế， nghệ thuật Việt Nam nổi bật trên bản đồ khu vực nhờ sự giao thoa giữa kỹ thuật truyền thống và tư duy đương đại. Họa sĩ Lê Phổ， Mai Trung Thứ， Vũ Cao Đàm – những tên tuổi của trường Mỹ thuật Đông Dương – đã đưa tranh lụa， tranh sơn mài vượt khỏi khuôn khổ làng nghề để bước vào phòng triển lãm quốc tế. Trong nước， các làng nghề như sơn mài Hạ Thái (Hà Nội)， tranh dân gian Đông Hồ (Bắc Ninh) vẫn duy trì kỹ thuật thủ công nhưng được các nghệ sĩ trẻ tái cấu trúc. Chẳng hạn， họa sĩ Nguyễn Thế Hùng (Hải Dương) dùng sơn ta truyền thống để vẽ chân dung đương đại。
tạo hiệu ứng óng ả chỉ có ở chất liệu Việt. Tôi từng xem một tác phẩm của anh tại triển lãm 'Sơn mài mới' ở TP.HCM: lớp son then đỏ thẫm phủ lên gương mặt người phụ nữ， khiến người xem có cảm giác như đang nhìn qua một tấm kính thời gian.Nghệ thuật Việt Nam nổi bật còn ở sự đa dạng loại hình. Nếu tranh lụa gắn với sự thanh thoát， thì điêu khắc gỗ và đá lại thể hiện sức nặng của văn hóa bản địa. Nhà điêu khắc Vũ Đình Khôi (Hà Nội) nổi tiếng với loạt tượng 'Mẹ và con' tạc từ gỗ mít， đường nét thô mộc nhưng toát lên vẻ ấm áp lạ thường. Ông kể: 'Tôi không cố gắng làm mới， chỉ cố gắng làm thật. Gỗ mít có mùi thơm， có vân， có lỗi – đó là chất liệu Việt。không thể trộn lẫn.' Những tác phẩm này không chỉ trưng bày trong nước mà còn xuất hiện tại các hội chợ nghệ thuật ở Singapore， Hồng Kông. Một điểm đáng chú ý: các nghệ sĩ trẻ như Lê Giang (TP.HCM) lại chọn sắp đặt và video art để phản ánh đô thị hóa. Tác phẩm 'Những mảnh vỡ' của cô dùng gạch vụn từ công trường xây dựng， kết hợp âm thanh tiếng xe cộ， tạo nên một không gian hỗn độn nhưng có chủ đích. Cá nhân tôi thấy hướng đi này mới mẻ， dù đôi khi khó tiếp cận với công chúng đại chúng.Một yếu tố khiến nghệ thuật Việt Nam nổi bật là sự hiện diện của cộng đồng. Các workshop mở tại 282 Design (Hà Nội) hay The Factory (TP.HCM) thu hút hàng trăm người tham gia mỗi tháng. Họ đến để học làm tranh Đông Hồ， thử vẽ sơn mài， hoặc đơn giản là xem nghệ sĩ làm việc. Không khí ở đây khác hẳn bảo tàng: ồn ào。bụi bặm， mùi dầu bóng， tiếng cười nói. Có lần tôi chứng kiến một nhóm sinh viên kiến trúc say sưa in thử bản khắc gỗ， mực dây ra tay áo， nhưng ai cũng cười. Đó là lúc nghệ thuật Việt Nam nổi bật theo cách giản dị nhất: nó không đứng yên trong khung kính.
Nhìn tổng thể， nghệ thuật Việt Nam nổi bật nhờ sự kiên trì với chất liệu bản địa và tinh thần cởi mở với xu hướng toàn cầu. Từ những bức lụa của Tô Ngọc Vân đến sắp đặt gạch vụn của Lê Giang， mạch nguồn vẫn là câu chuyện con người Việt Nam， dù kể bằng ngôn ngữ nào. Có điều， để những tác phẩm ấy đến gần hơn với công chúng， cần thêm những không gian như phố Hàng Gai trưa hôm đó – nơi người xem được chạm vào lụa， ngửi mùi sơn。và tự cảm nhận.
