rên sân khấu chèo cổ làng NguyễnệthuậttràophúngViệtNamTiếngcườinhứcnhốigiữađờithườgiải pháp sử dụng ứng dụng học tập， cụ đồ Nghệ vừa buông một câu hát xẩm chế giễu thói quan tham， cả hội trường cười rộ lên nhưng ai cũng ngầm hiểu cái nhói ở trong. Nghệ thuật trào phúng ở Việt Nam chưa bao giờ là thứ tiếng cười vu vơ. Nó mọc lên từ ruộng đồng， từ chợ búa， từ những bữa cơm thiếu thịt cá。và từ cái bản năng sinh tồn của người dân trước cường quyền. Một câu chuyện cười dân gian về Trạng Quỳnh hay Xiển Bột không chỉ để mua vui;nó là lưỡi dao bọc nhung， đâm vào thói hư tật xấu mà kẻ yếu không thể nói thẳng.Tôi nhớ mãi đêm diễn của nhóm hài độc thoại ở quán cà phê nhỏ trên phố Vọng Đức， Hà Nội. Một anh chàng gầy gò kể chuyện đi khám bệnh， bác sĩ kê đơn thuốc đắt gấp ba lần lương tháng。nhưng khi anh ta hỏi giá thì bác sĩ bảo: “Thuốc này nhập từ nước ngoài， anh không mua thì có người khác mua” Cả quán cười， nhưng rồi im lặng vài giây. Nghệ thuật trào phúng ở Việt Nam hiện đại vẫn giữ nguyên cái cơ chế ấy: nói cái không thể nói bằng cách làm cho người ta cười trước， rồi nghẹn lại sau. Nó không cần diễn đàn lớn， không cần micro xịn. Một câu chuyện bên chén trà đá vỉa hè cũng đủ làm bùng lên cái sự thật mà báo chí chính thống đôi khi phải né.
Có người bảo trào phúng Việt Nam ngày càng nhạt. Tôi không nghĩ vậy. Nó chỉ chuyển hình thái. Từ sân khấu tuồng， chèo， từ những làn điệu lý， hò， đến nay nó sống trong clip ngắn， trong tranh biếm họa của họa sĩ Thành Phong， trong thơ của Nguyễn Duy thời bao cấp với “Tre Việt Nam” mà ai đọc cũng thấy cái gai sau lưng. Cái khó của trào phúng hôm nay là phải lách qua những rào cản vô hình， nhưng cũng chính vì thế mà nó sắc hơn. Một câu nói bóng gió về giá điện。về giao thông， về thủ tục hành chính có thể khiến cả bàn nhậu gật gù. Nghệ thuật trào phúng ở Việt Nam không chết， nó chỉ học cách nói khẽ hơn， nhưng người nghe thì vẫn hiểu rất to.Điều làm tôi trăn trở là nhiều bạn trẻ bây giờ xem trào phúng như trò giải trí thuần túy. Họ cười vì câu chửi khéo， nhưng không dừng lại để ngẫm. Một anh bạn làm nghề sáng tạo nội dung ở Sài Gòn bảo tôi: “Viết hài mà không dám đụng thì chỉ là hài nhảm” Anh ấy có lý. Nghệ thuật trào phúng ở Việt Nam， từ thời Vũ Trọng Phụng với “Số đỏ” đến nay， luôn đòi hỏi người sáng tác phải có gan. Gan nhìn thẳng vào sự thật。
gan chấp nhận bị hiểu lầm， và gan cười vào chính mình. Không có cái gan ấy， trào phúng chỉ còn là tiếng cười rỗng.Chiều muộn， tôi ngồi ở quán nước chè góc phố Lò Đúc. Một bà cụ bán hàng rong than giá cả leo thang， rồi tự chế: “Chắc tại ông trời cũng muốn tăng lương hưu nên bắt cả nước gánh” Cả quán cười xòa. Tôi chợt nghĩ: nghệ thuật trào phúng ở Việt Nam không nằm trong sách vở hay trên giảng đường. Nó nằm trong những câu nói bâng quơ ấy， trong cái nhếch mép của người lao động。trong tiếng cười vang lên rồi tắt lịm giữa phố đông. Và có lẽ， chính vì thế mà nó bền bỉ đến lạ.
