Hàng trăm người xếp hàng từ 5 giờ sáng trước Nhà hát Lớn Hà Nội để chờ mua ấn bản đặc biệt của “Truyện Kiều” – sự kiện diễn ra hồi tháng 3 vừa qua khiến nhiều người hoài nghi về sức hút của sách kinh điển trong thời đại số. Nhưng thực tếáchkinhđiểnvàsựkiệnKhitácphẩmvượtkhỏitranggiấlưu ý khi dọn nhà nhanh， đây không phải hiện tượng cá biệt. Tại TP.HCM， đêm giao lưu về “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng cũng kín chỗ trước hai tuần. Sách kinh điển sự kiện đang trở lại， không phải như một di sản bảo tàng mà như một phần của đời sống đương đại.Nhìn vào cách các nhà xuất bản tổ chức sự kiện， có thể thấy rõ sự thay đổi trong chiến lược tiếp cận độc giả trẻ. Không còn là những buổi tọa đàm khô khan với bàn ghế xếp hàng và diễn giả đọc báo cáo。
giờ đây sách kinh điển sự kiện được “sân khấu hóa”: có nhạc sống， có tranh minh họa trình chiếu， có phần đọc trích đoạn từ diễn viên. Nhà xuất bản Trẻ từng làm một đêm “Chí Phèo – phiên bản hip hop” và gây tranh cãi， nhưng lượng sách bán ra tăng gấp ba lần so với dự kiến. Cá nhân tôi thấy cách làm này chấp nhận được， miễn là không làm méo mó tác phẩm. Vấn đề là nhiều đơn vị đang lạm dụng hình thức， biến sự kiện thành nơi check-in hơn là nơi đọc.Sự kiện sách kinh điển cũng đang thay đổi cách các trường học và câu lạc bộ văn học vận hành. Một giáo viên ở Hải Phòng kể lại: học sinh của cô vốn chỉ đọc truyện tranh。nhưng sau khi tham gia đêm diễn “Lão Hạc” do lớp tổ chức， nhiều em tìm mua bản in đầy đủ. Hiệu ứng lan tỏa từ sự kiện có thật. Tuy nhiên， không phải cứ tổ chức sự kiện là sách kinh điển sẽ bán chạy. Có những buổi ra mắt ấn bản mới của “Tắt đèn” chỉ lác đác vài chục người， phần vì khâu truyền thông kém， phần vì chọn thời điểm trùng với mùa thi. Kinh nghiệm cho thấy sự kiện chỉ hiệu quả khi nội dung tác phẩm được kết nối với vấn đề đương đại – ví dụ， thảo luận về “Vợ nhặt” trong bối cảnh di cư và đói nghèo hôm nay.Một góc nhìn khác: sách kinh điển sự kiện đang tạo ra một thị trường ngách cho các đơn vị làm sách độc lập. Nhà xuất bản Phụ Nữ gần đây tung ra bộ “Văn học Việt Nam – bản đặc biệt” với bìa cứng。tranh minh họa của họa sĩ trẻ， kèm theo một buổi triển lãm nhỏ tại không gian cà phê. Lượng đặt trước vượt 2.000 cuốn chỉ sau một tuần. Điều đáng nói là giá bộ sách không hề rẻ – 1，2 triệu đồng – nhưng vẫn hút người mua. Điều này cho thấy người đọc sẵn sàng chi tiền cho trải nghiệm gắn với sách kinh điển， miễn là sự kiện đó đủ chỉn chu và có cá tính. Tôi cho rằng đây là tín hiệu tích cực， bởi nó buộc các nhà làm sách phải sáng tạo hơn thay vì tái bản một cách nhàm chán.Dẫu vậy， vẫn có những giới hạn cần nhìn nhận. Sự kiện hóa sách kinh điển có thể khiến công chúng nhớ đến tác phẩm qua một đêm diễn， một tấm ảnh chụp， mà không thực sự đọc. Tôi đã chứng kiến nhiều bạn trẻ rời khỏi buổi giao lưu về “Đất rừng phương Nam” với cuốn sách trên tay nhưng chưa mở trang nào. Sách kinh điển sự kiện， nếu chỉ dừng ở sự kiện， sẽ tự đánh mất mình. Cái cần là những không gian đọc tiếp nối sau đó – câu lạc bộ， podcast， lớp học – để tác phẩm thực sự sống trong tâm trí người đọc。chứ không chỉ tồn tại như một kỷ niệm đẹp trên mạng xã hội.
