Buổi chiều thứ Ba tại Trung tâm Văn hóa Quận 3ệthuậtlàmôngìGócnhìntừlớphọcvẽcủacôHạsử dụng mạng xã hội hiệu quả， lớp học vẽ của cô Nguyễn Thị Hạnh kéo rèm kín để tránh nắng. Mười hai học viên， đủ lứa tuổi。đang cặm cụi với giấy than và bút chì. Cô Hạnh gọi môn học này là “nghệ thuật 1” – cách gọi tắt của khóa Nghệ thuật Cơ bản 1， môn nhập môn dành cho người mới bắt đầu. Vậy sự phát triển của nghệ thuật 1 là môn gì trong bức tranh giáo dục nghệ thuật hiện nay?
Nó không phải là một môn học chính thức trong chương trình phổ thông， mà là tên gọi quen thuộc của học phần nền tảng tại nhiều trung tâm và trường cao đẳng nghệ thuật.Thực tế， “nghệ thuật 1” thường tương ứng với học phần “Nghệ thuật cơ bản 1” hoặc “Mỹ thuật 1” trong các trường cao đẳng sư phạm mầm non. Tôi có dịp xem đề cương môn học tại một trường cao đẳng ở Hà Nội: 45 tiết， chia làm ba chương – đường nét， hình khối， màu sắc. Sinh viên học cách vẽ quả táo， cái ca， rồi ghép thành bố cục đơn giản. Không có gì cao siêu， nhưng chính những bài tập ấy rèn luyện khả năng quan sát và kiên nhẫn. Một giảng viên ở đây nói với tôi: “Nhiều em vào học với tâm thế ‘vẽ cho có’， ra trường lại dùng kỹ năng này để làm đồ dùng dạy học cho trẻ mầm non” Sự phát triển của nghệ thuật 1 là môn gì?Nó là bước đệm ban đầu。không phải đích đến.Nhìn rộng ra， các trung tâm nghệ thuật tư nhân cũng mượn tên gọi này để thiết kế lộ trình. Lớp của cô Hạnh có ba cấp độ: Nghệ thuật 1， 2 và 3. Học viên Nghệ thuật 1 được phát một hộp màu gouache 12 màu， vẽ trên giấy A3. Cô giáo yêu cầu mỗi buổi phải nộp ít nhất hai bản phác thảo. Một học viên tên Minh， 22 tuổi。kể: “Em học Nghệ thuật 1 vì muốn thi vào ngành thiết kế đồ họa. Ban đầu tưởng dễ， nhưng đến bài vẽ tĩnh vật chì than thì mới thấy mình chưa biết nhìn” Câu chuyện của Minh phản ánh một điều: môn học này không dạy vẽ đẹp ngay， nó dạy cách nhìn có hệ thống. Sự phát triển của nghệ thuật 1 là môn gì?Nó là môn học của những bước chân chậm mà chắc.Có một điểm đáng lưu ý về cách gọi tên. Trong một số trường đại học ở TP.HCM， “Nghệ thuật 1” lại là môn lý thuyết – giới thiệu về lịch sử mỹ thuật Việt Nam từ thời Lý đến đương đại. Sinh viên không cầm cọ， chỉ ngồi nghe giảng và làm bài tập nhóm. Sự khác biệt này khiến không ít người bối rối khi tìm hiểu. Tôi cho rằng sự phát triển của nghệ thuật 1 là môn gì phụ thuộc vào ngữ cảnh đào tạo: ở nơi này là thực hành cơ bản， ở nơi khác là lý thuyết nhập môn. Cả hai đều có lý do tồn tại， nhưng nếu không thống nhất tên gọi。
người học dễ nhầm lẫn khi đăng ký tín chỉ.Vài năm trở lại đây。các khóa Nghệ thuật 1 mở rộng hình thức: có lớp online， có lớp cuối tuần cho người đi làm. Một trung tâm ở Đà Nẵng quảng cáo “Nghệ thuật 1 trong 6 tuần”， học phí 2，5 triệu đồng. Học viên được cấp chứng nhận hoàn thành， nhưng giá trị thực tế của tấm chứng nhận ấy còn tùy người sử dụng. Cá nhân tôi thấy rằng， dù hình thức nào， cốt lõi của môn học vẫn là tạo thói quen quan sát và thực hành đều đặn. Sự phát triển của nghệ thuật 1 là môn gì không quan trọng bằng việc người học có thực sự bước vào hành trình ấy hay không. Lớp cô Hạnh vẫn sáng đèn mỗi thứ Ba， và những bức vẽ đầu tiên của học viên mới vẫn còn run tay – đó là khởi đầu không thể giả được.
