“Cuốn sách này không dành cho người yếu tim” Đó là câu mở đầu trong bài nhận xét của tác giả Trần Minh Hải về tiểu thuyết mới của một đồng nghiệp. Anh không ngần ngại viết rằng tác phẩm có “những đoạn văn đẹp như tranh nhưng cốt truyện rỗng tuếch”. Lời nhận xét ấy xuất hiện trên một diễn đàn văn chương nhỏácgiảsáchnhậnxétNhữnglờikhenchêthẳngthắntừgiớicầmbúcơm rang cuối tuần， và chỉ sau một đêm， nó lan sang các hội nhóm sách lớn hơn. Nhiều người đồng tình， không ít người phản đối. Nhưng trên hết， nó cho thấy một điều: tác giả sách nhận xét không còn là chuyện hiếm。và những lời nhận xét ấy đang có sức nặng thật sự.
Thực tế， việc một tác giả sách nhận xét tác phẩm của người khác đã có từ lâu trong làng văn. Nhưng cách họ làm bây giờ khác trước. Không còn những bài viết dài dằng dặc trên báo giấy với lời lẽ hoa mỹ. Thay vào đó là những dòng trạng thái ngắn gọn trên Facebook， những video review sách dài vài phút。hoặc thậm chí là một bình luận ngay dưới bài đăng của tác giả kia. Tôi từng chứng kiến một tác giả trẻ nhận xét thẳng thừng: “Tôi đọc hết 300 trang và vẫn không hiểu nhân vật chính muốn gì. Có lẽ tác giả cũng không biết” Lời nhận xét ấy nhận về hàng trăm lượt thích và không ít tranh cãi. Nhưng nó xuất phát từ một người đã xuất bản ba cuốn sách， nên người đọc có lý do để lắng nghe.Vì sao tác giả sách nhận xét lại được chú ý đến vậy?Bởi họ nói từ vị trí của người trong cuộc. Họ hiểu áp lực của việc viết， hiểu nỗi sợ bị đánh giá， và hiểu cả những thỏa hiệp mà một tác giả phải chấp nhận để sách được xuất bản. Một biên tập viên lâu năm từng nói với tôi rằng: “Khi một tác giả khác khen sách của bạn， lời khen ấy đáng giá gấp mười lần một độc giả thông thường” Ngược lại。khi họ chê， nó cũng đau hơn gấp mười lần. Có tác giả đã xóa toàn bộ bài viết trên trang cá nhân sau khi bị một đồng nghiệp nhận xét là “viết như máy”. Sự nhạy cảm ấy là có thật， và nó khiến mỗi lời nhận xét từ tác giả sách trở nên nặng ký hơn.Nhưng không phải lời nhận xét nào cũng công bằng. Tôi đã thấy những trường hợp tác giả sách nhận xét chỉ để gây chú ý cho sách của chính mình. Một cuốn tiểu thuyết ra mắt， vài ngày sau xuất hiện một bài nhận xét gay gắt từ một tác giả khác， và rồi bài nhận xét ấy được chia sẻ chéo với link mua sách của người viết. Độc giả tinh ý sẽ nhận ra ngay. Có lần， một tác giả nổi tiếng nhận xét một cuốn sách là “đáng đọc trong một buổi chiều mưa”。
nhưng khi được hỏi lại， anh thú nhận chưa đọc hết. Những lời nhận xét kiểu ấy làm mất đi sự tin cậy. Người đọc bắt đầu đặt câu hỏi: đâu là nhận xét thật， đâu là chiêu trò?Dù vậy， tôi vẫn tin rằng tác giả sách nhận xét là một phần cần thiết của đời sống văn chương. Nó tạo ra đối thoại， thậm chí là tranh luận. Một cuốn sách không thể hay lên nếu chỉ có những lời khen. Và một tác giả không thể trưởng thành nếu không từng bị chê. Điều quan trọng là người nhận xét phải đọc thật。
viết thật， và chịu trách nhiệm với từng câu chữ của mình. Như tác giả Trần Minh Hải sau này nói trong một buổi phỏng vấn: “Tôi chê sách của đồng nghiệp， nhưng tôi sẵn sàng đưa ra lý do. Nếu tôi sai， tôi xin lỗi. Còn nếu tôi đúng， cuốn sách sau của họ sẽ tốt hơn” Đó mới là tác giả sách nhận xét theo đúng nghĩa.
