Ở Hà NộiệthuậtlàgìởViệtNamGócnhìntừđờisốngvànhữngconngườithựxôi mặn gần đây， có một ông cụ bán tranh dạo trên phố Hàng Mã. Tranh cụ vẽ bằng phấn màu trên giấy báo cũ。giá ba mươi nghìn một bức. Khách Tây dừng lại， trầm trồ. Cụ cười: “Tôi vẽ cho vui， chứ có phải nghệ sĩ gì đâu”. Nhưng nhìn cách cụ phối màu， chọn nét， tôi nghĩ: nghệ thuật là gì ở Việt Nam nếu không phải những khoảnh khắc như thế?Nó không nằm trong viện bảo tàng， không cần giấy chứng nhận. Nó len lỏi vào từng ngõ nhỏ， từng gánh hàng rong， từng câu hát ru của bà ngoại.Nhiều người vẫn mặc định nghệ thuật phải là thứ gì đó cao siêu， xa vời. Nhưng ở Việt Nam， nghệ thuật là gì ở Việt Nam – câu hỏi ấy lại được trả lời bằng những ví dụ rất đỗi bình dị. Một chị bán phở ở Nam Định bày biện bát đũa theo cách khiến thực khách phải chụp ảnh. Một nhóm bạn trẻ ở Đà Lạt biến vách tường cũ thành tranh tường về hoa dã quỳ. Một nghệ nhân gốm ở Bát Tràng vẫn kiên trì nung men tro theo cách ông cha để lại， dù thị trường chuộng hàng công nghiệp. Với họ。nghệ thuật không phải là đích đến， mà là cách họ sống， cách họ kể câu chuyện của mình.Tôi từng dự một buổi biểu diễn ca trù tại đình làng ở Bắc Ninh. Khán giả ngồi trên chiếu cói， uống trà， nghe tiếng phách gõ nhịp. Một cụ bà tám mươi tuổi nói với tôi: “Hát ca trù không phải để nổi tiếng. Hát để nhớ tổ tiên”. Lúc đó tôi hiểu， nghệ thuật là gì ở Việt Nam – nó là ký ức tập thể。là sợi dây nối các thế hệ. Nhưng cũng có những cách hiểu khác. Một bạn trẻ làm phim độc lập ở Sài Gòn bảo: “Nghệ thuật với mình là được nói lên sự thật， kể cả khi không ai muốn nghe”. Cậu ấy quay phim bằng điện thoại， dựng trên máy tính cũ， đăng lên mạng. Tác phẩm của cậu không được gọi là “nghệ thuật” theo nghĩa hàn lâm， nhưng nó chạm đến hàng nghìn người.Vậy nên， đừng hỏi nghệ thuật là gì một cách trừu tượng. Hãy ra phố， vào chợ， ngồi quán nước vỉa hè. Ở đó， bạn sẽ thấy nghệ thuật là gì ở Việt Nam – nó là tiếng đàn bầu ai oán trong ngõ nhỏ， là nét chữ phóng khoáng của ông đồ già bên hồ Gươm。
là màn múa rối nước vang tiếng trống hội. Nghệ thuật không cần được định nghĩa bởi hội đồng hay giải thưởng. Nó tồn tại vì con người cần nó， cần được rung động， được nhớ， được kể. Và ở Việt Nam， điều đó diễn ra mỗi ngày， không ồn ào， không phô trương.
